A Marela Tarabela (edición dixital)

Ha muerto Miguel García-Posada

2012-02-10T19:29:00.001+01:00

Miguel García-Posada era el mejor crítico literario de la prensa española. Desde mediados de los años ochenta, cuando comenzó su colaboración en el ABC Cultural, había desarrollado una extraordinaria labor crítica que lo situaron como un referente en su ámbito.

En estos tiempos, en que es tan difícil orientarse entre la inmensa cantidad de títulos publicados, la lectura de las críticas de García-Posada sirven para hacerse una imagen de lo que debe tener y debe buscar un buen crítico: cultura literaria, independencia, y capacidad explicativa y valorativa. Unos rasgos que permiten al lector fiarse del crítico, dejarse orientar por él, y que, al tiempo, hacen posible que, de darse la disensión, esta pueda generar un debate intelectual sobre unos fundamentos mínimamente rigurosos. CM

Encontro con Darío Xohán Cabana: martes, 7 de febreiro, ás 12

2012-02-01T21:09:00.002+01:00

Estades todos convidados ao encontro que, diga que o diga o cartel, será o martes... Polo demais, podedes botarlle unha visual á guía de suxestións que A Marela Tarabela (clásica) elaborou para Galván en Saor.

Open publication - Free publishing - More guia

Se o vello Sinbad se vise no cine...

2011-11-22T22:58:00.003+01:00

Open publication - Free publishing - More cine

Entre moléculas. Ano Internacional da Química 2011. CSIC

2011-10-17T21:57:00.000+02:00

Ano internacional da química

View more presentations from marelatarabela

Excursión-premio para os da biblioteca

2011-06-28T21:52:00.001+02:00

Lalín - Muiño das Aceñas - Monte Lobeira - Vilanova de Arousa - Illa de Arousa - Lalín

ANIRMAU'11: O QUE FOI, O QUE PASOU...

2011-05-20T18:41:00.004+02:00

Allur Dantza en C@nt@s C@nt@s

2011-04-27T19:22:00.000+02:00

Dentro do noso programa de coñecemento e divulgación das literaturas e as músicas tradicionais, contaremos esta vez con Allur Dantza.

Trátase dun grupo de Ibarra (Gipuzkua) que nos traerá cantos en euskera e bailes tradicionais das súas terras.
Estarán connosco este venres, á 1 da tarde, no Salón Teatro.

Vaia o noso agradecemento ao Concello por cedernos o Salón e darlles hospedaxe a estes amigos vascos no albergue "Vicente Agulló" de Mouriscade.

ANIRMAU: Hoxe, ás 8.30 no Filmax Pontiñas.

2011-04-25T14:05:00.000+02:00

Por fin! Hoxe, 25 de abil, temos a sesión apertura do Anirmau'11. Será na sala 5 dos cines Filmax Pontiñas, á 8, 30 da tarde.

O programa deste primeiro día está cargado de suxestións:

URS de Moritz Mayerhofer (Alemaña / 2009 / 10’ / 2/3D CGI). Durante moitos anos, Urs tivo que coidar da súa nai anciá. Agora quere emprender unha viaxe perigosa: levala ata unha montaña para atopar un lugar mellor para ambos.

SOMETHING LEFT, SOMETHING TAKEN de Max Porter e Ru Kuwahata (USA / 2010 / 10’ / Monicreques, Pixilación, Cut-outs, 2D CGI) Toda persoa que entra na escena dun crime deixa e leva algo. Unha comedia negra sobre o encontro dunha parella de veraneantes co que cren que é o Asasino do Zodíaco.

HOMELAND Juan de Dios Marfil Atienza (España-República Checa / 2009 / 6’ / Tradicional) Onde hai vontade, hai un camiño.

THE INCREDIBLE STORY OF MY GREAT GRANDMOTHER OLIVE de Alberto Rodríguez (Reino Unido-España / 2009 / 13’ / 3D CGI) Olivia é unha octoxenaria que leva unha vida tranquila retirada na súa casa de campo. Todo cambiará cando unha avaría obriga a un alien a aterrar no seu xardín.

RINKY DINK de John R. Dilworth (USA-España / 2009 / 5’ / Plastilina, Fotos, 2D CGI) Un conto de fadas posmoderno sobre unha princesa que procura o seu “amor verdadeiro”.

PIGEON: IMPOSSIBLE de Lucas Martell (USA / 2009 / 6’ / 3D CGI) Walter, un axente novato enfróntase a un problema para o que non foi adestrado: que facer se unha pomba queda atrapada dentro do teu multimillonario maletín que controla un mísil nuclear?

LE PETIT DRAGON de Bruno Collet (Francia-Suíza / 2009 / 8’ / Monicreques, 2/3D CGI) O espírito do dragón reencárnase no corpo dun boneco atrapado nunha caixa durante 35 anos. Sen dúbida, o boneco de goma escapa para descubrir o descomunal mundo exterior.

THE WEREPIG de Sam (Galiza / 2008 / 17’ / Plastilina) Dous turistas americanos que desexan ir a Benidorm acaban por erro en dirección a Galicia. A súa falta de modais e hixiene fará que sexan expulsados á súa sorte nos “desertos” de Castela.

E se queres ver o programa da semana, podes descargalo (ou consultalo) desde o sitio oficial do Festival: http://anirmau.jimdo.com/

Presentación da novela "O que Darwin non previu" de Alba Payo

2011-04-19T19:38:00.001+02:00

O pasado 8 de marzo, presentouse na nosa biblioteca a primeira novela dunha ex-alumna do Instituto: Alba Payo. Publicada por Urco Editora, nova editorial adicada á publicación de literatura de fantasía, ciencia ficción e terror, O que Darwin non previu inaugura, ademais, a colección Alcaián da editorial.

Alba Payo estréase cunha novela de ciencia ficción que rende homenaxe tanto a algúns clásicos do xénero, como ao cómic Marvel. Misterio científico, apocalipse e un clímax gradual que desemboca en sorprendentes esteiros converten a novela nunha aposta decidida no marco das nosas letras.

Urco Editora leva tempo agasallándonos con magníficas traducións de novelas góticas, de terror e de ciencia ficción. Este acerto no panorama editorial galego complétase agora coa colección Alcaián: os mesmos subxéneros, pero escritas no noso idioma.

Longa vida á colección e a autora que a abre!

Aquí tedes, case íntegra, a presentación da obra.

En primeiro lugar, falou o profesor e escritor Mario Pereria.

Aquí tedes as palabras de Tomás González Ahola, un dos editores e tradutor de diversos libros publicados por Urco.

Finalmente, a intervención de Alba Payo.

Patrimonio: Nen@s en Bendoiro

2011-03-16T10:57:00.004+01:00

Xa o temos comentado. Se nos corresponde a nós (ás Bibliotecas escolares, aos institutos...), non temos medios. Se non nos corresponde, ímolo aceptando, pero sabemos que o habería que facer mellor. Falamos de patrimonio. Neste caso, de patrimonio fotográfico.

O conto é como segue:

Comentando un relato de Manolo Rivas ("o leikista"), o profesor propúxolle ao alumnado que buscase fotos de defuntos no vellos álbums familiares. Noelia creu lembrar que vira algunha e, ao día seguinte, apareceu con tres (dúas de defuntos e unha cun moribundo). O profesor preguntoulle se non tiña máis e ela respondeulle afirmativamente e faloulle dunhas fotos do Pazo de Bendoiro que ían ir ao lixo. A historia aclarouse co paso dos días.

Charo, a nai de Noelia, comprara uns mobles do pazo , cando este estaba en venda. Ao ilos buscar, deu cunhas sacas de penso cheas de "lixo" que estaban destinadas ao lume. Sabedora de que, ás veces, o lixo contén cousas interesantes, pediullas á propietaria. Entre elas, había "papeis" que a propietaria xa rexeitara.

A maior parte dos “papeis” son fotos. Non sabemos se todas as que había no pazo ou só unhas poucas. Algunhas son de xente do pazo, outras de coñecidos ou amizades. Da maior parte, descoñecemos quen alí está retratado, nin en que data se fixeron. As máis antigas son de finais do XIX, as máis recentes andarán na década dos 70 do XX. Sexa como sexa, conteñen moita e moi boa información sobre os transcurso da vida fidalga durante case un século.

Noelia tróuxonolas e nós escaneámolas. Forman parte da nosa “biblioteca dixital” e seguro que algunha vez han ser utilizadas nas nosas aulas.

Non vos imos mostrar todas, pero aquí tedes vinte e cinco, sen máis unidade que a súa procedencia e o seu tema: nen@s.

Graciñas Charo, de non ser por ti, estariamos ante outro cachiño de patrimonio que se tería ido polo río abaixo.

Anirmau 11: Todo a punto.

2011-03-07T23:28:00.001+01:00

Hai ben tempo que non damos conta do Anirmau (nin doutra cousa). Ben, ao final foron 237 curtas de todo o mundo. Case ninguén imaxinaba ese número, nin case ninguén calculaba todo o traballo que supón a organización de tal evento. O certo é que, conforme a cousa vai collendo forma, todo parece máis realizábel e os nervios polos fallos que se han producir comezan a provocar molestas cóxegas no estómago.

Seleccionados arredor de oitenta filmes, todo está “a punto de”: os subtítulos están a puntos de rematarse, os xurados (os profesionais e o alumnado dos institutos colaboradores) están a punto de recibir as súas copias, o catálogo está a punto de saír, a Seve está a punto de darlle un ataque de algo...

E mentres todo está así podedes ir consultado a selección de curtas que competirán polos premios na páxina do festival:

Curtas temáticas:

Multimedia:

Santo Torrisco nos valla!

2011-03-02T21:08:00.001+01:00

Seguimos dándolle voltas á literatura de cordel e, nela, podemos encadrar os romances e coplas de Entroido. Tratándose de textos locais, o xogo que nos proporciona para traballarmos nas aulas é maior que se fosen alleas.

Así que decidimos acudir á A.C. O Naranxo para vermos se conservaban os textos que, entroido tras entroido, fan crónica satírica do noso concello e arredores (New York, incluído). KG, presidente ata hai pouco, conservaba case todos (desde 1988) e Currás, taberneiro de longa estirpe, achegounos algún. Non os conseguimos todos, pero poucos nos faltan.

Aquí os tedes... ordenadiños:

Open publication - Free publishing - More entroido

Amor y literatura

2010-12-07T23:39:00.000+01:00

Blogocampaña 2009 contra la Pornografía Infantil

2010-11-20T18:04:00.000+01:00

La pornografía infantil en la Red es una lacra imparable que ensucia nuestras vidas cada día. La presión policial con macroredadas no es suficiente para detener las malas prácticas de estos individuos, que actúan desde el anonimato que puede brindar la Red golpeando las vidas de cientos de niños, incluso bebés, en busca de un deseo sexual depravado y enfermizo.

(En la entrada, o de esta manera, podéis colar términos de búsqueda empleados por los pederastas y pedófilos, como "angels", "lolitas", "boylover" o "preteens" para que puedan llegar hasta vuestro blog y encontrarse con este recordatorio).

'O home do saco': Unha viaxe por Lalín a través do tempo

2010-11-15T10:25:00.002+01:00

No curso 2006-07 celebramos unha exposición sobre o crecemento urbanístico de Lalín ao abeiro da lectura do libro "Erros e tánatos" de Gonzalo Navaza, tomando como referente o relato 'O home do saco'. Así a través do periplo do seu protagonista polas rúas daquel Lalín do segundo lustro da década dos 40 e da década dos 50 reconstruímos fotograficamente os cambios urbanísticos que tiveron lugar na mesma.

Open publication - Free publishing - More lalin

LICHES ESTE? : nova proposta do Club de lectura do profesorado

2010-11-10T20:56:00.000+01:00

Se queredes participar coas vosas opinións, pasade por aquí.

LerENvenres (XI): Os lapidarios d’El Rei Afonso

2010-11-05T21:24:00.036+01:00

Non sei cantas veces me propuxen indagar as razóns da miña fascinación polos textos medievais. Nunca o vou saber. Tería que pararme a estudalo durante un tempo e cunha dedicación que non lle quero dedicar. Se cadra todo ten que ver con esa liberdade sintáctica daqueles primeiros textos, se cadra coas combinacións, hoxe perdidas, de determinados sufixos. Ou con arcaísmos que me resultan máis ou menos opacos, ou con expresións que se extraviaron nas costuras dos séculos.

Sexa o que sexa, os textos medievais conseguen romper as miñas rutinas lectoras e devolverme ao entusiasmo con que devoraba os meus primeiros libros: Ai, bater a miúdo con palabras ou con expresións nunca vistas! E entendelas! Ou non as entender e, daquela, iniciar a aventura de buscarlles significados e atoparlles moitos! Sentir a lingua tan viva e tan nova que me provoca arreguizos!

Por iso, ir a eses textos é ir á landra do carballo que hoxe nos dá sombra, e ir á landra supón a posibilidade de imaxinar múltiples ramificacións que non engallaron, pero que ben o poderían ter feito.

Os lapidarios afonsís foron das primeiras descargas que fixen desde a Rede. Canto hai diso? Aí si que non podo calcular. A medida do tempo nisto da Internet resulta moi complicada. Ás veces parece que foi onte cando tivemos a landra na man, pero, mirando a fraga inmensa na que se converteu, semella que debeu ser labor de séculos.

No meu tempo convencional, poden ser doce ou quince os anos que levo coas pedras, pedriñas e pedrolos de Rei Afonso, e raro é o verán que non visito algunhas delas. Trátase, pois, máis que dunha lectura permanente, dunha lectura de liturxia estival.

Conservamos catro lapidarios dunha obra que foi moito maior. O que máis me gusta é o primeiro, traducido do caldeo ao árabe por un tal Abolays, musulmán el, e que do árabe foi trasladado ao castelán polo clérigo cristián, Garci Pérez, e o médico xudeu, Yudah Mosca o Menor. Todo iso, sen decretos de polimultiplurilingüísmo e grazas a que Don Abolays mantivera a lingua dos seus avós:

Y entre todos los sabios que se más de esto trabajaron, fue uno que hubo nombre Abolays. Y como quiere que él tenía la ley de los moros, era hombre que amaba mucho los gentiles, y señaladamente los de tierra de Caldea, porque de allí fueran sus abuelos. Y porque él sabía hablar aquel lenguaje y leyola su letra, págase mucho de buscarlos sus libros y de estudiar por ellos; porque oyera decir que en aquella tierra fueran los mayores sabios que en otras del mundo.

Neste lapidario, Libro de las piedras según los grados de los signos del zodíaco, todo resulta exquisito. A capacidade de asociar coñecementos astrolóxicos, terapéuticos, xeolóxicos, alquímicos e, se descremos, máxicos constitúe unha marabilla. O xeito de describir as pedras por color, textura, tacto, sabor... e o de representar as estrelas e as constelacións (aínda que, neste caso, prefiro o segundo lapidario) acéndenme todas as lampadiñas das imaxinación.

A estrutura de cada comentario é similar. Collamos, ao chou, o da pedra milititaz:

1. Indicación do signo ao que pertence:

“Del noveno grado del signo de Aries es la piedra a que dicen milititaz”

2. Descrición física, procedencia e, ás veces, etimoloxía:

“Ésta es de su natura caliente y seca. Y hállanla en las islas de una tierra que ha nombre Cin, en un lugar por donde corre un río que dicen Río de la Miel. Esta piedra es liviana de peso y muy porosa, y nunca la hallan sino en figura cuadrada. Bermeja es de color, más no mucho, ca tira una gran partida a color amarillo, y de ellas ya que las hallan todas amarillas. Y su propiedad es tal que si la pulen con alguna cosa, sale de ella sabor dulce como miel.”

3. Propiedades curativas:

“Y en el arte de física hace esto gran pro, casi lo dieren a beber a hombre que haya tos, u otra dolencia en los pechos, al muy gran pro y sana luego. Y si la colgaren sobre aquel lugar donde fuere la dolencia hará eso mismo, pero no tan aína”.

4. Posición máis idónea da estrelas para a eficacia das súas propiedades.

“Y la estrella delantera de las tres siguientes que son en la figura del río ha poder sobre esta piedra y de ella recibe la fuerza y la virtud. Y cuando esta estrella fuere en medio del cielo mostrará esta piedra más manifiestamente sus obras”.

As propiedades son múltiples e pódennos dar unha idea de cales eran as preocupacións da sociedade medieval. Vexamos, a título de exemplo, as que ten a pedra chamada coral ao longo dos lapidarios e segundo a influencia das estrelas:

1. Y su virtud es tal, que, el que la trae consigo, préciase mucho en su voluntad, y págase de cuanto hace. Y si la ponen en lugar donde haya casados, hace que se amen mucho los maridos con sus mujeres, y si alguna desavenencia hubieron antes, hace que se torne en amor.

2. Coral es piedra que recibe otrosí virtud por la fuerza de Venus, y señaladamente para hacer huir los ratones y los mures que son dañosos a los hombres.

3. Y quien la trajere consigo, siendo esta planeta [Venus] en su hora y en su ascendente, y en la primera fase de Tauro, será amado de toda cosa que le vea.

4. El que le tuviere consigo, siendo Venus en su ascendente y en su hora, y bien fortunada, la amarán las mujeres mancebas y hermosas.

5. el que la tuviere consigo en hora de Venus, y en su ascendente, es le bueno para amor de mujeres, ca amarlas ha mucho, y ellas a él.

6. Coral ha otrosí virtud por razón de Mercurio, que, siendo ella en su día y en su hora, y la lavaren en agua, y la dieren a beber al epiléptico o al loco, o al emponzoñado, usándolo luengo tiempo, sana.

7. Coral es otrosí de la Luna. Y Ha tal virtud, que, el que la tuviere consigo, siendo este planeta en su ascendente y en su hora, y bien catada de Júpiter, y en la primera fase de Cancro, atura mucho en andar carrera, y maguer que ande grandes jornadas, no cansará tan aína como otro que no la traiga.

Recoñezo que isto último me chega ao corazón. Quen ma dera o ano pasado cando fomos cos Clubs de Lectura a subir a Devesa da Rogueira!

Aínda que se me desen a escoller, quedaríame con zavarger, “que se entiende por prasma” e ten tal virtude que:

“el hombre que la trae consigo, es bienandante en escribir y en contar, y en labrar por pan”.

Tampouco me sentaría mal esmeralda, moi verde ela, pois quen a tiver consigo:

“hará gran entendimiento y buena memoria para retener que quiere que aprenda de los saberes”

Por suposto non desprezaría nin a Gynazt, nin a Cristal. Coa primeira pódese facer un vaso e “quien bebiere vino en el vaso que hicieren de esta piedra, no se embriagará con él por mucho que beba”. A segunda é de Venus e, se non se meten polo medio, nin Saturno, nin Marte, nin Xúpiter, uns machos que lle ronca, quen a leve con el:

“será de buen talante y alegre, y si hubiere enfermedad de melancolía, tollérsela y esforzarla el corazón, y hará poder de yacer muchas veces con mujer y hará gran placer de ella, y otrosí ella de él”

Para rematar, poñamos Anxoniz que nos aquela ben aos de certa profesión, pois:

“presta a los mozos para aprender leer, y para decorar todos los saberes”

Ou dehenich, que xa encarguei para os compañeiros que, onte, uniron as figuras de Don Ramón Aller e o Rei Afonso -dous dos meus venerados-, no día da Ciencia en Galego, pois en dándolla a aquel seu alumno con dificultades, “este hará mayor entendimiento en el arte de geometría”.

Aller, “teorema escrito da estrelecida vía”.

2010-11-03T20:20:00.000+01:00

Hai pouco, recuperaba Méndez Ferrín, no seu “fondo dos espellos”, a memoria das infamias vertidas sobre a Academia, nos inicios dos corenta, e lembraba o texto con que Otero Pedrayo reclamaba a honra para algún dos novos académicos. Así se refería o mestre de Trasalba ao sabio lalinense:

“Teorema escrito de estrelecida vía”.

Hai pouco, nós dedicabámoslle o Ano Internacional da Astronomía a Don Ramón Aller, agora os compañeiros de Ciencias convídannos a celebrar, o Día da Ciencia en Galego e dedícanlla a James Clerk Maxwell, Afonso X e Ramón Mª Aller (“Un astrónomo que promove a modernización científica galega do seu tempo e funda o primeiro observatorio astronómico galego. A primeira Facultade de Ciencia galega é herdeira do seu labor”.)

Na que vai, A Marela séntense obrigada a facervos dous pequenos agasallos.

O primeiro é o número do noso boletín impreso: Don Ramón, a simple vista (versión Pdf). Nel, recollemos algunhas das actividades con que celebramos o 1999 e resumimos algunhas consideracións sobre o noso astrónomo:

Open publication - Free publishing - More astronomia

O segundo é a expresión dunha pequena frustración que temos.

Aí atrás, dabamos conta neste blogue da doazón de Victorino Gutiérrez ao Instituto. Tratábase de diversos manuscritos de Don Ramón, varios inéditos, que pretendiamos dixitalizar. Os nosos limitados medios impiden unha dixitalización total e precisa. Por iso nos conformamos con ofrecervos pouco máis que as portadas dos tres primeiros cadernos-rexistro (inéditos) do Observatorio de Lalín.

Open publication - Free publishing - More astronomia

Unha cousiña máis: podedes botarlle unha visual a este fermoso comentario, A honradés científica, de Juan L. Blanco Valdés, a propósito da reedición d’Os ensaios en galego.

[Rescate VI] “Según uso y costumbre de buen labrador de la tierra”

2010-10-28T17:49:00.001+02:00

Open publication - Free publishing - More caseiros

Entre tanto rebumbio de halloweens, samaíns, magostos e santos e defuntos imos perdendo a idea de que tanta(s) festa(s) remiten á mesma celebración: o final do ciclo agrario, nestes climas atlánticos.

Buscando un buratiño para sumarnos á(s) celebración(s), demos con este documento que compartimos convosco de boa gana.

Trátase dun “contrato de caseiros”, datado en 1950. Non sabemos se é raro, pero tampouco debe ser moi común. Normalmente estes contratos eran orais ou -se este reponde a un modelo- oral era a súa renovación:

“Se establece como duración de este contrato de aparcería, el de un año, prorrogable por tácita reinducción por otro, y así sucesivamente, si en los meses de julio o agosto no se diere a saber, el propietario al casero, o el casero al propietario, que se terminaba el contrato al finalizar el año agrícola, o sea en treinta de noviembre del año en que tal requerimiento se haga”

A min, desde que mo prestou o meu amigo Manolo Crespo, tenme fascinado por varias razóns, entre outras, polas posibilidades que ofrece para un traballo interdisciplinario nas nosas aulas.

Comeza por unha relación de terras e terreos: un feixe de microtopónimos (con algunha mala transcrición –avieiras por avileiras- , castelanización ocasional –Castro de Abajo- ou improvisación ortográfica –Riva da Ribada) que me parece unha marabilla, non só pola súa eufonía, senón para o estudo da lingua da zona ou a, case sempre clara, motivación dos nomes.

O detalle co que se mencionan os cultivos de cereais, de patacas e castañas, os usos forestais ou os hortícolas resultan unha delicia. Tamén o que afecta ao coidado, compra e venda do gando, ao tratamento e aproveitamento do esterco ou ao mantemento que precisa a casa cedida.

E que dicir das precisións contractuais que se debullan en todo o documento?

“Entrégale tambien al casero las relacionadas fincas para que cultive según uso y costumbre de buen labrador de la tierra”

“y tambien serán partidos de por mitad la cosecha de castañas que /…/ serán cogidas por el casero en su cosecha total y despues de “desourizadas” y preparadas, se partirán a la mitad conforme a /…/”

“En caso de muerte de una res, se entenderá inevitable, si fuere asistida por veterinario y se le administrasen los remedios e diesen las medicinas prescritas; en caso contrario se en[ten]der[á] que ha fallecido por abandono del casero. Y si la muerte fuere por accidente, también se entenderá natural a menos que fuere provocada por el colono o por el no evitada pudiendo hacerlo. Si la muerte fuere inevitable conforme a las anteriores normas, la perdida será de por mitad entre propietario y casero teniendo por capital perdido en el que estuviere puesta la res ya fuera mayor o menor del que realmente valiere, cuyo capital será cubierto criando una ternera de las nacidas en la casa hasta que valga el mismo capital, para de esta forma, pague el casero la mitad de la pérdida con su jitad (sic) de ganancia en la cria"

En fin, antes de que se me dea por transcribir todo o documento, pídovos desculpas polos nosos medios que a rudimentarios algo tiran.

Encontro con... Juan Taboada

2010-10-26T17:20:00.002+02:00

Nestes días de outono soleado, non sobraba dedicarlle un tempiño ao tempo.

Desde mañá (mércores, 26) e durante quince días, temos a posibilidade de traballarmos coa exposición Expometeoro.

O martes, 2 de novembro, contaremos coa presenza de Juan Taboada, especialista en predición meteorolóxica de Meteogalicia. A súa charla debullará diversos temas arredor do clima:

Variabilidade natural do clima na historia da terra. Cambios actuais no clima: Por que sabemos que son provocados pola actividade humana? Pegadas do cambio en Galicia. Que nos deparará o futuro? Diferentes escenarios previstos para o século XX e diferentes estratexias para enfrontarnos a estes escenarios: Mitigación e Adaptación.

Unha recomendación: "Circe ou o pracer do azul", de Begoña Caamaño

2010-10-15T21:23:00.001+02:00

Circe ou o pracer do azul (publicada por Galaxia en 2009) é unha moi arriscada e ben resolta novela de Begoña Caamaño.

Cóntase nela a relación epistolar que manteñen Circe e Penélope, a propósito da verdadeira personalidade de Ulises, quen ao seu regreso de Troia acabou na illa e no leito da deusa. A través das cartas, o que, en principio, puidese parecer unha relación imposible, termina por se converter nunha sentida amizade, na que o entrecruzamento dunhas identidades femininas tan distintas e distantes permite un enriquecemento de ambas.

A historia que argalla Caamaño está explícitamente comprometida co feminismo, e nela, tanto as mulleres que trangriden como os homes coa afouteza de amalas, teñen un coidadoso tratamento, ata o punto de que a narración elude áxilmente a discursividade e o doctrinalismo.

É, certamente, brillante a moi detida construcción das personaxes que vai facendo a autora, e nelo está, precisamente, a razón fundamental do exitoso resultado da novela. Toda sensación (natural) de anacronía que o lector pode ter ao se preguntar pola existencia dun pensamento feminista no primeiro milenio antes da nosa era, disólvese pola habilidade de Caamaño ao confinalo nos límites das mentes das protagonistas. No seu aillamento nos individuos, tal pensamento resulta completamente verosímil e a súa matizada complexidade engrandece as figuras literarias de Circe e Penélope.

A novela ofrece, por tanto, unha verosímil e, en ocasións, profunda disección da identidade da experiencia amorosa; da relevancia da relación sexual nese contexto; do importuno da distancia física para o mantemento da paixón; da, en fin, imposibilidade da unanimidade na percepción dos demáis...

Por último, a habilidade de Caamaño chega ao punto de conseguir dar corpo renovado a uns mitos e de conferir, gracias a elo, unha dimensión intemporal ao problema do machismo e das relacións entre home e muller.

Moi recomendable.

Una recomendación: "Götz e Meyer", de David Albahari

2010-10-13T22:58:00.000+02:00

La enésima revisitación al motivo de las atrocidades cometidas contra la población judía (por los orquestados hostigamiento y exterminio de mano de los nazis) ofrece notas de calado dispar. El texto no nos sirve prácticamente nada nuevo, en el desarrollo de unos asuntos que otros muchos (ilustres o aspirantes “a algo”) han maquinado antes; pesado es el lastre no de la necesaria denuncia de sucesos ominosos para vergüenza de muchos, sino de la recurrencia en el reencuentro con lugares comunes. Ni tan siquiera el foco prendido hacia los camiones de exterminio resultan novedad auténtica. La narración procura aportar un aire de agilidad cuando peca a veces de una técnica mecanicista y astutamente diseñada hasta caer en el hartazgo (el mitema cara de ángel-entrañas de demonio, aplicado a los cansinos Götz y Meyer, es revelador). No quiero llevar a engaño, pese a lo dicho, porque el libro es ciertamente bueno por su capacidad de retratar un tema familiar logrando salir airoso. Sólo por ello, su lectura (en muchos ratos inteligente) merece una oportunidad. En suma: el autor disfrutó de una buena beca institucional para que, en su solaz, “fluyesen las palabras”. El resultado es en general provechoso (aunque su consumo nos ceda un sentimiento anquilosado, la frustración ante una posibilidad perdida de decir algo nuevo).

Javier López.

LICHES ESTE? : nova proposta do Club de lectura do profesorado

2010-10-05T21:03:00.000+02:00

Se queredes participar coas vosas opinións, pasade por aquí.

Onde a biblioteca se chama Avelina

2010-10-04T20:00:00.002+02:00

Na anterior entrada, xa Carlos redactou o que eu non daba expresado. Así que máis alá dos afectos persoais e da admiración profesional, disimulade se deixo constancia (necesaria) da débeda enorme que esta biblioteca ten con Avelina.

Ela chegou a nós desde o colexio de Silleda e, escondéndonos toda reflexión teórica, desvelounos o segredo elemental de calquera acción de animación lectora. A receita é moi simple: unha profesora que sente paixón polos libros e devoción polo seu alumnado. Cada alumno busca o seu libro e cada libro o seu alumno. Avelina limitábase (!) a poñelos en contacto. O seu enorme fondo lector e a súa perspicacia docente para localizar os centros de interese e a pericia lectora de cada alumno conseguiron múltiples adeptos á lectura.

Por iso aquí sentado, aquí onde a Biblioteca se chama Avelina, sigo vendo os seus dedos guiando os seus ollos e os ollos dos rapaces polos lombos dos libros, sigo vendo o sorriso sabio co que lle presentaba a capa do volume a quen ía caer na arañeira das letras, sigo vendo a súa pescuda constante en catálogos e revistas para que ningún título nos pasase inadvertido, sigo vendo o velo con que cubría súa mirada brillante cando nos informaba da última novidade que sempre era ela a primeira en ler... e sigo véndome a min, descifrando permanentemente os códigos que empregaba para ocultar (por exceso de modestia) a súa perspicacia crítica e a súa erudición lectora.

Se eu puidese dicir canto nos aprendeu!
M.P.

En la muerte de Avelina Lamas

2010-10-02T22:17:00.000+02:00

El regalo más valioso con el que podemos ser agraciados está siempre en los demás: es eso que admiramos de ellos y que nos sirve de ejemplo, impulso y motivación. Cuando ese regalo llega, el agradecimiento toma forma de unos inesperados hilos de cariño que se establecen sólida y calladamente con las personas, más allá de las distancias y más allá de las proximidades.

Por eso, para los que sólo conocimos a Avelina en las horas parpadeantes de un instituto de secundaria, su muerte, ahora, hace que la ternura de un simple recuerdo tenga toda la fuerza de un consuelo.

La foto que acompaña a estas líneas, como muchas veces ocurre, lejos de congelar un simple instante, revela una presencia continua: Avelina, rodeada de libros, sonríe. Y es entonces ese recuerdo, en estas horas en que su muerte nos ha llenado a tantos, de repente y con una violencia inesperada, de una extraña sensación de soledad y desamparo, el que actúa como un bálsamo de consolación: qué orgullo el haber podido admirar y aprender tanto de ella, qué vida más plena la de una persona así.

Y, también por eso, sabemos que el olvido no será siquiera una posibilidad: por encima de los caprichos del tiempo, sobrevuela siempre el cariño.

Remol de Annecy

2010-09-30T20:34:00.000+02:00

Os intercambios sempre son unha lumieira de sensacións, estímulos e emocións do máis diverso. Nos poucos días que duran, todo arde con tal intensidade e fulgor que nada do fundamental se dá recollido nunha memoria.

O curso pasado fixémolo co Lycée Berthollet de Annecy. Ningún de nós coñecía a Alta Saboia, nin a vila de Annecy, tan linda (a Venecia dos Alpes!) que non hai foto que lle poida facer xustiza.

Hoxe recibimos unha postal audiovisual. Envióunola Luc, o profesor de castelán que co noso Moncho organizou o intercambio. Gustounos. Gústannos estas pequenas actividades que xeran os encontros entre xente que vive tan lonxe e que acaba pr sentirse tan próxima. Imaxinamos a Luc durante o verán, alá en Perú cunha ONG, pensando en que tiña que rematar a montaxe do “vídeo-clip” e tamén o imaxinamos, atafegado, tratando de poñerlle o ramo canto antes para compartila neste inicio de curso.

Merci, Luc.

A excursión-premio do curso pasado

2010-09-28T23:08:00.000+02:00

Os que gañaron na nosa Olimpiada e os que formaron parte do Club de Lectura, o derradeiro día do curso pasado foron de excursión ao Courel. Alí camiñaron e disfrutaron da natureza, e seica tamén atoparon un home no medio dun camiño tomando alento mentres fumaba un cigarro. Novoneyra non era. Pero, con seguridade, era un personaxe dos seus soños...

Anirmau 11: Isto funciona!

2010-09-17T00:11:00.000+02:00

Dentro do Equipo da Biblioteca, preocupábanos (e preocúpanos) a falta de espazos e tempos pedagóxicos para a formación audiovisual. O noso compañeiro Severiano Casalderrey propuxo organizar un festival de curtametraxes.

Resultou moi interesante e decidimos darlle continuidade. Así celebráronse Anirmau09 e Anirmau10, especializado en curtas de animación. Ambos renovaron a nosa satisfacción coa iniciativa. Con todo, había algo que nos remexía o estómago: exhibiamos as curtas sen maior amparo legal e sen que os autores soubesen de nós. Simplemente, acollémonos á boa fe e ao carácter educativo da experiencia. Cumpría resolver iso e dar un paso adiante. Entón, Seve, director do festival, soltou a “arroutada”: fagamos unha convocatoria internacional.

Cousa coma ela! A maior parte de nós ficamos apaiolados: pero quen se vai presentar a un festivaliño dun Instituto localizado nunha vila remota dun país das quimbambas? Realmente non as tiñamos todos connosco.

Pois ben, falta mes e medio para que remate o prazo de presentación de curtametraxes e xa nos chegaron arredor de sesenta e cinco orixinais procedentes de tres continentes e de vinte nacionalidades. Seve, eficaz e optimista, conta que o número aumentará sensiblemente. Aos demais, case “espectadores da súa prestidixitación”, xa nos parece un milagriño.

A ver en que dá!

Verán

2010-06-21T23:31:00.000+02:00

"Soño coa primeira cereixa do verán. Doulla e ela lévaa á boca, mírame con ollos cálidos, de pecado, mentres fai súa a carne. De repente, bícame e devólvema coa lingua. E eu que marcho tocado para sempre, o óso da cereixa todo o día rolando no teclado dos dentes como unha nota musical silvestre..." (Manolo Rivas)

Xogos matemáticos: de crocodilos e outras cosas bonitas

2010-06-02T23:00:00.000+02:00

O Departamento de Matemáticas ten na nosa páxina web algúns xogos imposibles de resolver.

Viñéronlle pedir á Tarabela unha man para ver de conseguir alguén que os resolvese.

Os xogos están aquí.Vós veredes...

Literatura de cordel: Lalín éche o demo

2010-04-27T20:09:00.002+02:00

Non é raro que, ao encerellármonos nun tema, atopemos algún documento de moito interese. A satisfacción, neses casos, é grande porque pensamos que, desde a Biblioteca Escolar, sempre podemos colaborar na recuperación de documentos relacionados co noso contorno inmediato.

Esta vez tocoulle a un “cantar de cego” de sete estalos. Aínda que xa fora interpretado antes por Paío e Willy, editouse en 1988, dun xeito moi limitado.

Os “títulos de crédito” de Lalín éche o demo son de luxo:

Texto: Luz Méndez

Debuxos: Damián Payo, Paío

Prólogo: Xosé Payo

Capa: Laxeiro

Contracapa: Aymerich

Iso por non mencionar aos “figurantes” que aparecen en varias escenas. Uns son recoñecibles en clave lalinense, outros en clave algo máis ampla: parádevos na páxina 8, por exemplo, e poderedes ver a Cuíña e Rajoy cando “camiñaban xuntos”.

Novo avance tecnolóxico: o Dispositivo Bio-óptico de Coñecemento!

2010-04-26T20:33:00.001+02:00

Cortesía de iesallerulloa.es.

III OLIMPÍADA DO SABER: CLASIFICACIÓN FINAL E MATERIAL

2010-04-15T20:42:00.001+02:00

Tras o sabor agridoce que nos quedou o curso pasado, este ano estamos moi contentos da participación na Olimpíada do Saber. Tanto en cantidade, como en calidade, o comportamento dos grupos foi o mellor das tres edicións que levamos.

Por iso, os nosos parabéns para participantes e gañadores, este ano, son dobres.

Velaquí a clasificación final dos dez primeiros.

Por outra parte, quen teña interese pode consultar as probas que se foron sucedendo desde o 25 de xaneiro ata o 19 de marzo, aquí están:

Encontros con... Pablo García Martínez

2010-04-12T21:24:00.008+02:00

O xoves 22, ás 9 da tarde, na Biblioteca, Pablo García Martínez (Arzúa, 1985) presenta a súa primeira novela Relato dun estalido xordo.

Con el, Pablo García obtivo o “V Premio Biblos Pazos de Galicia”. Este interesante proxecto está destinado a narradoras e narradores menores de 25 anos.
Conforme ás bases do premio, na redacción definitiva, o premiado conta co apadriñamento dun nome consolidado da nosa narrativa... Neste caso, Pablo García contou coas suxestións de Manuel Rivas.

A historia desenvólvese nunha vila da Galiza interior, arredor dun grupos de mozos e mozas que, durante a troula dunhas festas patronais, debullan os seus condicionamentos xeracionais.

“Con cada conto deixamos ir un petisco de vida, mais isto non é drama ningún cando os sementamos para que vaian prendendo noutras conciencias”

LICHES ESTE? : nova proposta do Club de lectura do profesorado

2010-04-11T21:30:00.000+02:00

Se queredes participar coas vosas opinións, pasade por aquí.

LerENvenres (X): Edgar Allan Poe

2010-04-09T21:56:00.001+02:00

Entre algunos de los temas de interés de nuestro II Festival de Animación, organizado por el profesor, músico y musicólogo Severiano Casalderrey, ha estado el del análisis de la relación entre algunas obras literarias y su adaptación al cine.

Y, así, con la excusa de leer en paralelo "El corazón delator" y esta adaptación animada de 1953, uno pudo tener la oportunidad de releer los cuentos de Poe (esos que en español, afortunadamente, tradujo Cortázar), y confirmar una vieja impresión acerca de su talento para narrar y su genialidad para representar literariamente (así en ese cuento y en otros muchos parecidos) determinados estados atormentados de nuestra conciencia.

Poe es, ante todo y sobre todo, un excepcional contador de historias. Un fascinante narrador. Salvando sus momentos de lenguaje histriónicamente romántico, sus cuentos absorben la atención del lector desde la primera línea y, sobre la base de un uso racional pero libérrimo de la fantasía, lo llevan a una apasionante sucesión de peripecias que no dejan respiro. Es, pues, un escritor que entretiene al lector, a un lector intemporal: tanto al de hace dos siglos como al de hoy en día.

También es, como decía antes, un brillante revelador de la fuerza de atracción de lo irracional para el ser humano. Su gusto por lo terrorífico, por lo brutal, por la muerte, por lo extraño y extravagante, no es más que la plasmación de la fascinación, típicamente romántica (muy humana, por tanto, muy actual), por lo irracional, por todo eso que rechazamos de plano con nuestra inteligencia, pero que en nuestra soledad interior puede llegar a atormentarnos.

No se trata, con todo, de que Poe crea en el más allá, en lo sobrenatural o en cosas así. Poe demuestra en su obra una extraordinaria comprensión de la fuerza de nuestro subconsciente, y es esa fuerza la que siempre aparece en sus relatos.

Es, pues, el poder sin límites de la mente del ser humano el responsable de la creación de esa otra realidad que aparece en sus relatos, una realidad formada a partir del entrecruzamiento de nuestras obsesiones, frustraciones, miedos, arrepentimientos y ansiedades, que siempre, al final, no son más que una única forma de expresar nuestro racional pavor a la muerte.

Leer a Poe es un recomendación. Su lectura, un placer asegurado.

Una recomendación: "La maravillosa vida breve de Óscar Wao", de Junot Díaz

2010-03-31T21:21:00.001+02:00

Escrita en un inglés bastante aderezado de espanglicismos, que se han respetado escrupulosamente en la traducción, esta novela de Junot Díaz fue galardonada en el año 2008 con el Premio Pulitzer a la mejor novela (fiction). Entre otros elogios, recibió en su momento el de Michiko Kakutani, crítica de referencia de The New York Times, que sitúo a su autor como una de las nuevas voces más relevantes de la narrativa contemporánea.

La novela combina el relato de la historia de una familia dominicana a lo largo de varias generaciones, centrándose en miembros particulares de la misma, en especial en el Óscar Wao que aparece en el título, con referencias, a base de gruesas pinceladas, a la historia de la República Dominicana durante la dictadura de Trujillo. La narración está muy bien llevada y la novela resulta muy entretenida, divertida, en ocasiones desoladora, y en general muy perspicaz en la representación de determinados comportamientos humanos.

Aunque por la velocidad con que Díaz cuenta las cosas, uno tiene al final la sensación de haber leído una especie de culebrón, donde el formidable dominio del idioma del autor no hace sino encubrir el recurso fácil a una sentimentalidad muy primaria y a una violencia y una sexualidad tratadas sin filtro alguno, lo cierto es que la novela merece ser leída, quizá precisamente por todo lo anterior: porque, al final, la maravillosa vida de este Ignatius Reilly dominicano está llena de todos los sueños, aspiraciones, deseos, traumas y ansiedades que dominan, para qué negarlo, todas nuestras vidas. Aunque luego, ya se sabe, los raros sean siempre los demás...

II Festival de Animación do IES Ramón Mª Aller Ulloa

2010-03-25T22:06:00.001+01:00

Hoy por la mañana, todo el alumnado de la ESO del Instituto participó en la inauguración de nuestro II Festival de Animación. Fueron dos sesiones (1º-2º / 3º-4º), de casi hora y media de duración cada una, en la que se pudieron ver unos doce cortometrajes y un documental sobre la historia de la animación. Un éxito absoluto y una sensacional forma de introducir a los jóvenes en el mundo del cine de calidad y de la percepción crítica del arte. Aquí debajo os dejamos el programa oficial de este año.

Un prego de cordel sobre o lobo da xente

2010-03-03T23:58:00.001+01:00

A nosa idea de argallar algunha cousa sobre a literatura de cordel fai que vaiamos encontrando referencias a ela onde, noutras circunstancias nos pasarían inadvertidas.

Esta debémoslla á imprescindíbel Galicia Encantada de Antonio Reigosa, que nos proporciona dixitalizado o artigo de Félix Castro: “Un prego de cordel descoñecido sobre o caso de Manuel Blanco Romasanta: o "home do unto" e unha escolma bibliográfica sobre o mesmo”, publicado previamente en Lethes. Cadernos Culturais da Limia, Inverno 2007-2008.

O traballo de Félix Castro é admirábel por, cando menos, dúas razóns:

a) O percorrido que realiza pola bibliografía (e cinematografía) sobre Romasanta vai máis alá do que promete o título e ofrécenos unha magnifica panorámica de todos os fíos que foron tecendo o mito do saca untos ou lobisme de Allariz.

b) O relato da perseveranza que guiou a Félix Castro a procurar e atopar un prego de cordel do que non había noticias e que fora editado en 1853, en Madrid.

Dá gusto poder agradecer este tipo de traballos.

LICHES ESTE? : a proposta do Club de lectura do profesorado

2010-03-01T21:11:00.001+01:00

Se queredes participar coas vosas opinións, pasade por aquí.

"Livros", de Caetano Veloso

2010-02-28T22:40:00.000+01:00

Á venda as camisolas de ANirmau'10

2010-02-13T21:37:00.000+01:00

Mantendo a vella tradición, establecida hai un ano, ANirmau (o noso festival de cine de animación) presentou as camisolas deste ano deseñadas polo pintor cambadés, Sebas Anxo.

O beneficio da súa venda será destinado a sufragar parte dos gastos que supón o intercambio cun instituto francés. A pesar de que a austerocracia (ou austerocretinicia, ou austerodecretacia, ou simplemente, a estupidez) suprimiu as axudas para estes intercambios e a recadación de fondos é máis que nunca necesaria, as camisolas seguen mantendo o mesmo prezo.

Polo demais, nós, que xa eramos austeros de antes, tiñamos programada unha modesta campaña de difusión do Festival, pero non nos foi posíbel mantermos a discreción. A repercusión do primeiro e diversas filtracións sobre o programa de arredor das 300 páxinas que está ultimando Severiano Casalderrey atopou un eco (cremos que interesado) en diversas compañías que deseñaron unha campaña de promoción internacional.

Comprobádeo no "issuu" de aquí abaixo e dicide se non temos razóns abondo para sentirnos superados. Así e todo, confiamos en estar á altura. A nosa confianza en Severiano é absoluta.

LerENvenres (IX): "Das cousas de Ramón Lamote", de Paco Martín

2010-02-12T23:53:00.002+01:00

De cando en vez, volvo ás cousas de Ramón Lamote. E xa non é só polo moito que me gostan as súas peripecias, senón porque me reenvían de forma directa, e sen pretendelo, ao pasado. Tanto máis pasado, canto máis avanzo cara o futuro, de aí que estas pontes coa nenez teñan bastante de mecanismos inconscientes de supervivencia. Supoño.

Lamote apareceu no ano 85, tras recibir o Barco de Vapor no 84, e no 86 déronlle a Martín o Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil. Eso é ben sabido. Un dos seus primeiros encontros con alumnado tivo lugar no Quiroga Palacios de Santiago, onde, e isto é aínda menos sabido, un rapaz de 11 anos preguntoulle que sentiría se quedase manco e non puidese volver escribir.

A inspiración de semellante ocorrencia debeu ser, a ben seguro, a probable lectura que andaba a facer por aquel tempo dunha biografía de Cervantes en Historias-Selección de Bruguera. Tamén é certo que se doña Carmen non animara á participación co caramelo de subir a nota a quen preguntase algo en galego, Paco Martín non tivera que quedar tan pampo como quedou ante pregunta tan comprometedora. Tamén é certo que fixen outras máis atinadas. Espero.

Recordo o libro polo que me gustou, pero tamén por ter a oportunidade de coñecer ao autor, e esta evidencia, polo menos para min, non deixa de ser, na actualidade, unha forza valorizadora dos encontros que se organizan entre escritores e nenos. E recórdoo tamén porque foi o primeiro libro enteiro que lin en galego, o que tamén fala de certa, aínda que pareza incrible nestes tempos, función normalizadora da escola á hora de lles abrir aos rapaces as incontables portas da cultura. E fun obrigado a elo; ata agora, non teño noticia de ter sufrido trauma algún.

Polo demais, teño distintos e variados recordos do libro (as ilustracións de Xoán Balboa, xente case toda co rostro virado cara o aire; a inserción de tipografías e grafías diversas; a páxina en blanco para resolver un problema matemático...), aínda que o máis importante deles é un que, ao reler o libro, deixa de ser o recordo dun asombro para se converter na constatación dun valor literario.

Teño para min que Das cousas de Ramón Lamote e un texto esencial porque exemplifica a perfección o que debe ser un correcto uso literario da fantasía. Hai xente que confunde fantasía con tolería, cando no único que coinciden é na rima. A tolería literaria pode funcionar no instante mesmo da lectura, pero apágase, morre, cando un cerra o libro tras o rematar. A fantasía, se non afunde a súa raíz na realidade, deixa de pertencer ao ámbito dos nosos intereses e queda, por tanto, desligada de nós. Esto é, dende logo, unha moi persoal aposta literaria, pero, cando hoxe en día leo a Ramón Lamote, o que percibo de verdade é que o Reparante, a corrida de nubes e o enorme tubo na porta da casa, gozan dunha vixencia de tantos anos gracias a persistente ironía e crítica que recorre todo o texto: todos eses nosos conxéneres que por desatinos do destino teñen un carguiño ou uns millóns de máis ou menos, pasan a se converter, por mor do seu comportamento, en seres de fantasía tan fantásticos como o mesmo Reparante.

Aí foi onde Paco Martín tocou a tecla da pervivencia literaria.

C.M.

Amor no que tendemos

2010-02-10T21:34:00.003+01:00

Hai un par de anos, por febreiro, tivemos a feliz iniciativa de desenvolver unha actividade que nos mostrara Carme Loriga.

Van tres persoas que fedellando neste blog deron coa entrada e advetíronnos de que aqueles enlaces non funcionan. É certo. O servidor que utilizaramos vai nas vinchas.

Por iso, para aquelas tres e cantas queiran, aquí tedes esa pequena antoloxía de poemas de amor. Foi feita polo equipo da biblioteca, sen máis criterio de que había algúen ao que lle gustaba un poema e lle parecía que lle podería gustar a algún alumno ou alumna.

Tan simple! (Engadide, tamén, esta preciosidade.)

Unha recomendación: Pablo Carpintero, "Os instrumentos musicais na tradición galega"

2010-02-07T21:51:00.003+01:00

Moncho Failde, gaiteiro de sona dende Cabo do Mundo ata Bretaña, deixou nota no noso caderno de suxestións da necesidade de mercar Os instrumentos musicais na tradición galega, unha obra de Pablo Carpintero.

A Pablo Carpintero debiámoslle unha entrada nesta tarabela dende hai tempo, pois estivo connosco o curso pasado dando un repaso a moitos instrumentos tradicionais. A preguiza e as présas son tan malas conselleiras que fixeron que Pablo quedase sen o seu ben merecido recordo. Agora, ao ler este libro, xa non hai escusa.

Merquei o libro o sábado pola mañá e levo toda a fin de semana con el, para adiante e para atrás, mirando e remirando as ilustracións de Xoán Ramón Marín Martínez, as fotos curiosas, e lendo e relendo o texto de Carpintero. Non esaxero se digo que a súa publicación me parece un acontecemento cultural de primeira magnitude e, xa que logo, unha referencia bibliográfica imprescindible en calquera das nosas bibliotecas.

Trátase dunha auténtica enciclopedia dos instrumentos musicais da tradición galega, que nela quedan clasificados, explicados, historiados, referenciados, debuxados e fotografiados. Unha obra científica que rescata definitivamente da pura curiosidade e do ruralismo o resultado de centos de anos de creatividade nesta terra, para situala no ámbito que lle corresponde: o da cultura. Esto é, o ámbito da musicoloxía, da historia, da filoloxía, da física, da antropoloxía... Terreos propios dun ser humano que, na procura de dar saída a unha das nosas necesidades máis esenciais (facer música), activa tódalas súas habilidades para facer dun sono unha realidade.

Cando Pablo estivo con nos, tocou varios dos instrumentos que veño de ver tratados no seu libro. Aquí tedes varios vídeos que recollen varios momentos de aquel concerto-explicación. Disfrutade con eles e pensade que disfrutaredes aínda máis podendo consultar o seu libro.

Folla

Corno de cabra

Gaita de alcacén

Pito

Trompa

Rabel

LerENvenres (VIII): a Lingüística Românica de Lausberg

2010-02-05T21:43:00.003+01:00

Na que vai, xa non estou tan seguro de que isto de recuperarmos lecturas “permanentes” sexa unha boa idea. Véñanme á cabeza ou póñame a buscalas nos andeis, o certo é que, moi a miúdo, recuperalas arréame un subelazo de saudades no peito que me deixa abaneando.

De todas as miñas relecturas esta é a máis estraña. Cando a collín o verán pasado por unha casualidade, non gardaba a idea de que a mallara con tanta intensidade como evidenciaban os abundantes subliñados e anotacións na marxes. Uns e outras delatan que, no seu momento, lle dediquei moitas horas laboriosas polas dificultades de comprensión e as obrigas de memorización.

Retomada, como digo, o verán pasado, sorprendinme léndoa con toda fluidez e deleite. Lina (aquí non se pode dicir que a volvín ler) coma se dunha novela de protagonista colectivo se tratase. As idas e voltas dos fonemas (que simpáticas me resultan agora as súas transcricións!), as voltas e reviravoltas dos pronomes (que chistoso me parece agora iso de acusativo por aquí e dativo por acolá), as reviravoltas e pinchacarneiros dos tempos e modos verbais (que familiares me andan subxuntivos e antepretéritos!) aparécenseme como personaxes dunha colosal e ensarillada trama argumental que se desvela no final apoteótico que dá lugar ao nacemento dos romances.

Sen a obriga de examinarme, simple lectura de pracer, mesmo me parei a saborear a letra minúscula con que eu anotara naqueles tempos de fatiga universitaria. E de todas as anotacións e subliñados hai un fragmento que esquecera totalmente e que me chamou a atención.

Que raio me impulsaría a marcalo con tanta intensidade?

Sería que (lédeo sen mirar a tradución das tradutoras ao portugués do señor Lausberg) eran tempos en que andaba fascinado coa caravana de Hugo Ball e demais tropa dadá?

Ou sería que daquela eu xa intuía que as vacas son boa xente?

Trátase dun texto en franco-provenzal [INSISTO: lédeo varias veces en voz alta antes de mirardes a tradución, que podedes consultar pasando o rato por riba da mancha negra]

Lyáuba, lyáuba, por ariá!

Vinide tóte

Pitite, grose,

Bliántse, néyre,

Ródze, moqéyle!

Lyáuba, liába, por ariá!

(Vaca, vaca, ao mugimento! / Vinde todas, / Pequenas, grandes, / Brancas, pretas / Vermelhas, manchadas, / Vaca, vaca, ao mugimento!)

Que cousas se aprenden!

Necesaria Anisia

2010-02-03T19:28:00.000+01:00

Moi de cando en vez, catalogar un libro prodúceme un estremecemento. Este é o caso.

Homenaxe a Anisia Miranda distribuíse o sábado pasado no auditorio de Vila de Cruces, despois do acto celebrado na súa memoria.

Co libro nas mans, renovo as palabras de amor feroz con que Mini e Mero introduciron as tres pezas que lle serviron á Quenlla para abrir o acto e vólvome erguer en compañía dun auditorio ateigado para ovacionar longamente, como eu nunca vira, a Neira Vilas tras pronunciar os agradecementos que o clausuraron. “Xuntos” foi a palabra que -anáfora nunca gastada- estruturou o seu discurso, xuntos Xosé Neira e Anisia.

O libro, coordinado por Valentín García, é un agasallo póstumo da propia Anisia: un percorrido pola súa biografía e unha selección de textos seus.

Ao longo da xeografía central da nación errante (Bos Aires – A Habana – A Terra), Anisia empeñouse en activar a lectura, dirixíndose especialmente á xente máis nova. Fundadora da distribuidora Follas Novas na Arxentina, man dereita de Alejo Carpentier na Editorial Nacional cubana, directora e redactora (ás veces única) de revistas infantís..., autora en castelán e galego, Anisia segue, aquí, necesaria.

Ninguén, entre os nosos, dedicou tanto tempo e talento á animación á lectura. Ninguén entre os nosos (e aínda somos ben deles con ben empeño, meus fozabibliotecas!), poderá construír unha biblioteca como a de Gres:

“A casa do Romano comezou a reconstruírse co propósito de que nela se instalase unha biblioteca pública /.../

A nova da futura biblioteca espallouse na prensa e pola comarca do Ulla, e os comentarios eran: Unha biblioteca en Gres! Coido que sen malicia ningunha, ninguén o cría posible.

Tiñamos decidido que o que fora sobrado –dormitorio común da familia- destinaríase a sala de lectura para adultos, a dos nenos e adolescentes radicaría na que tiña sido corte da única vaca” (de Biblioteca na aldea in A Nosa Terra, Vigo, 1997)

Pois si, aí a está, na corte da única vaca, desa única vaca que nós, os da Marela Tarabela, escollemos para que nos tutelase e nos chuzase co fin seguirmos buscando nas pegadas da sempre necesaria Anisia.

LerENvenres (VII): "Cousas de nenos", de Castelao

2010-01-16T00:25:00.001+01:00

Teño por ben seguro que, de Castelao, algúns deberían ler máis as súas cousas que o seu couso de Sempre. Cecáis, o sentido de tantas pretensións inconcibibles nestes tempos quedarían alumeadas baixo outra luz, ó mellor menos realista, pero dende logo bastante máis real.

Gosto de mirar e remirar uns libriños que Castrelos publicou en Vigo alá polo 1976 (60 pesetas), e que escolman, agrupadas temáticamente, as viñetas de Castelao. O de Cousas de nenos é especialmente deslumbrante (e o é en branco e negro...).

Recorda Claudio González Pérez, no seu "Pórtico", unhas palabras de Mark Twain que Castelao colocara ao comezo de Un ollo de vidro: debaixo do humorismo hai sempre unha grande door; por eso no ceo non hai humoristas. O humorismo de Castelao non é, con todo, tan frecuente como se pensa. O que pasa é que a viñeta está vinculada á banda deseñada, aínda hoxe o xénero humorístico por definición: non é difícil de entender, por tanto, que unha viñeta independizada poida non ser vista dende outra perspectiva. Sen embargo, estes debuxos de Castelao son, máis ben, contos (ou teatriños?) gráficos hiperbreves. Coido que é mellor plantexar así a súa identidade, que non os asociar por defecto co humor.

O que sempre me gostou destas viñetas é que, lonxe de reflictir un estricto momento, contan unha historia. E o fan, ademais, gracias a unha maxistral maridanza do texto e a imaxe. Unha imaxe sinxela, que non simple, que coa precisa atención do autor pola roupa e os xestos das facianas, permite proxectar a frase do pé non sobre unha época ou espazo determinados, senón sobre as persoas e a situación vital desas persoas que a imaxe permite ao lector intuir.

Hai, así, nestas viñetas, unha constante actitude de denuncia por parte de Castelao da cotián e real experiencia do abuso de poder no seu tempo, pero que, por mor da exactitude e esencialidade do que se enuncia no texto e do que se ve na imaxe, é posible facela nosa aínda agora.

C.M.

Miss Festa da Sidra das mazás vermellas de Kunguarara (Australia)

2010-01-14T21:37:00.000+01:00

Non sei se hai mazás nese sitio, nin se celebran certames de beleza. Con todo, “Una nieta de gallegos se proclama segunda dama de honor de Miss Fiesta de la Sidra de las manzanas rojas de Kunguarara (Australia)”, podería ser o titular da última páxina dalgún diario galego, consecuente co “galleguismo bien entendido”.

Non é ese espírito o que me leva a render a miña pequena homenaxe ao actor Andrés Pazos, coñecido, entre nós, polo personaxe de Jacobo en Whisky.

Andrés Pazos naceu en 1945 en Galiza e, moi novo, marchou a Uruguai onde desenvolveu a súa carreira tanto no cine, como no teatro.

O seu falecemento, hoxe en Santiago, convídanos a volver ver Whisky e, se cadra, recomendar El baño del papa, a outra gran película do cine uruguaio. (As dúas na Biblio)

Supoño que, se non Andrés, polo menos Jacobo me desculpará o ton do primeiro parágrafo...

Encontro con... Carlos Ruíz Miguel

2010-01-13T19:43:00.000+01:00

Este venres, visítanos o catedrático de dereito constitucional, Carlos Ruíz Miguel.

Estará no Salón de Actos, ás 12.

Asiduo traballador en favor dos dereitos humanos e da sensibilización da problemática saharauí, desenvolverá o tema: Dereitos Humanos e autodeterminación: Kosovo, o Sahara...

Na Rede, poderedes atopar varias das súas publicacións. Entre eles a imprescindíbel: Una documentación esencial para conocer el Sahara Occidental. Así como as súas actualizacións.

A exposición está especialmente indicada para o alumnado de Ética e Filosofía do dereito, pero a entrada é libre, trátese ou non de alumnado do centro.

Os ensaios en galego do Dr. Ramón Aller Ulloa

2010-01-13T00:22:00.000+01:00

Onte debían reiniciarse as clases con toda normalidade. A hostilidade do tempo e dos tempos non o permitiron.

Na adversidade, resultou especialmente reconfortante o agasallo que nos remitiu o profesor Docobo.

Trátase da reprodución facsímile dos Ensaios en galego do Dr. Ramón Aller Ulloa, reunidos e prologados por Filgueira Valverde en 1989 e que foran publicados entre 1931 e 1934 na revista Logos de Pontevedra.

Dúas liñas mestras guían a pluma de Don Ramón neles. Unha, a solución ao posible conflito entre Ciencia e Fe, que Don Ramón, sacerdote e astrónomo, resolve sen dificultades. Outra, a divulgación científica, na que o autor mostra a súa gran capacidade pedagóxica para expoñer conceptos complicados en palabras simples.

Alén diso, os ensaios representan un dos primeiros (se non o primeiro) intentos de elaboración dunha prosa científica en galego. Se iso resulta admirable en por si, máis o é a precisión, limpeza e elegancia con que se desenvolve.

Sobre a base dun galego popular (a súa lingua familiar e habitual) e o coñecemento da variedade culta que, neses anos, se estaba a construír sobre todo a través da literatura e as ciencias sociais, Don Ramón tece un discurso para as ciencias experimentais que non perdeu vitalidade.

O noso agradecemento ao profesor Docobo, ao Observatorio da USC e ao CSIC-Galicia polo agasallo: na hostilidade destes tempos, a reedición preséntase dobremente necesaria e oportuna.

A mellor foto do Universo

2010-01-12T21:00:00.002+01:00

Aquí deixámosvos a presentación coa que estamos a convocar aos alumnos para que participen nun concurso que sexa o epílogo do Ano da Astronomía. Xa vos contaremos se vai ou non vai. Era unha idea e agora é unha realidade: que outra forma hai de saber se as ocorrencias funcionan ou non...?

A Mellor Foto Do Universo

LerENvenres (VI): "El libro de la jungla", de Rudyard Kipling

2010-01-08T18:49:00.001+01:00

Lo primero que me gusta de El libro de la jungla es que sé que siempre me va a gustar. En los momentos de frustración lectora, que se incrementan con los años, abrir determinados libros por cualquier página es una garantía de reconciliación con la literatura.

Y así fue; estaba yo intentando animarme para pasar de página en una aburrida novela en la que un revolucionario venezolano se va a la selva para fundirse amorosamente con ella, cuando me acordé de esta otra selva.

Lo segundo que me gusta de la jungla de Kiplin es que en su título no se habla, en absoluto, de ese intencionadamente conmovedor tierras vírgenes con el que se estila adaptar el jungle inglés. Y se llama así, The Jungle Book, porque el protagonista del libro es la jungla. La jungla es su naturaleza, y es sus animales y es la presencia siempre inquietante del ser humano. Pero en estas historias de Kipling no hay mitificaciones absurdas ni tampoco tanta moralina como muchos quieren ver. A no ser que se quiera ver, y entonces se encuentre. Hay quien dice que la primera línea del Quijote tiene un mensaje cifrado... La jungla de Kipling es realmente salvaje, como le corresponde, pero son los movimientos de la psique de sus personajes los que nos recuerdan a nosotros, y es ahí donde resulta a veces inquietante. Tanto que sonreímos pensando que es moralina.

Y lo tercero que me gusta de El libro de la jungla es que es una narración apasionante: intensa y precisa. Siempre me gusta. Siempre me recuerda que en literatura lo más importante no es el qué, sino el cómo.

LerENvenres (V): "Os Eidos", de Uxío Novoneyra

2010-01-03T22:06:00.000+01:00

Era o primeiro día de universitario e, sen planificalo, iniciei un ritual: acudir a unha libraría, castigar o fígado na Raíña e botar unha partida no Jocar, bar onde os de Lalín e os de Verín (xuntos, pero non mesturados) comentabamos, promoción tras promoción, os textos de Don Heraclio Fournier.

No Cou, Carmen Blanco, de prácticas do ICE, ofrecéranos unha lectura e explicación da "Letanía de Galicia"). Debeu ser por iso, e porque se me axustaba a presuposto, que ese primeiro día comprei Os Eidos. Lino, lino incansabelmente, tarde e noite e noite e tarde, de atrás para a diante e de adiante para atrás. Lembro que non entendía nada e que canto máis lía menos entendía e máis marabillado estaba.

Desde aquela, nunca deixei de lelo. A comprensión aumentou e foise adaptando aos meus tempos e ás miñas idades. E segue, e sigo. Sigo acudindo a el para repetir os seus poemas como unha oración, como un rosario que sempre se repite e nunca é igual.

Podería escoller calquera. Aquecería un poema de inverno, pero propóñovos este en que comeza o último tramo do ano agrario e o encontro entre a natureza e o home resulta pleno. Gústanme especialmente os poemas en que o elemento humano está presente.

Transcorren as estacións polos Eidos. Nada desentoa, todo se integra. Tempos, paisaxe e homes viven en harmonía. Rematou a sega e os castiñeiros despréndense da flor. Murchas caen as candeas, pero nada é inútil, nin alleo a nada.Todo ten valor. Caen as candeas, un pequeno agasallo que os castiñeiros deixan para os nenos. Eles recólleno e, nun xogo, fan a súa seitura, os seus altares na festa do pan. É un xogo de iniciación para un futuro que hoxe está extinto.

Agostan as veigas. Cain as candias

das cantrochas calvoas. Os ninos que andan

á ouvea fain parvas

e mediñas pequenas de candias apiladas.

Agostar: Arar a terra nada máis rematar a sega, para que seque coa calor e, con ela, sequen as plantas daniñas.

Candias: Candeas, flores do castiñeiros

Cantrochas: vellos toros medio podres e furados pola couza, grandes castiñeiros vellos, castiñeiras furadas.

Calvoa: Clase de castiñeiro de flor moi pilosa e branca, de castaña moi temperá.

Andar á ouvea: andar enredando, brincando.

Parvas e mediñas: pilas cadradas ou redondas de mollos de centeo, trigo, etc., seiturados.

M.P.

Una recomendación: "La noche de los tiempos", de Antonio Muñoz Molina

2009-12-20T21:49:00.001+01:00

Esta es una novela muy bien escrita. Ese es su primer y más evidente valor, y no precisamente el más pequeño: gracias a ello, y a su excepcional inteligencia literaria, el autor ha podido contar en casi mil páginas una historia de elevadísima complejidad estructural y temática sin que el lector sufra por ello.

La noche de los tiempos es una novela sobre el ser humano, como lo son todas las grandes novelas. Sitúa a su protagonista en un momento histórico muy concreto (1936, en el mismísimo arranque salvaje de la Guerra civil española), nos lo perfila atrapado en las convenciones sociales, culturales e ideológicas de su tiempo, y nos lo va llevando por los caminos de la rebelión callada contra todo eso, tras liarlo con una joven estadounidense que lo saca de su letargo.

Hay violencia, ideología, amor, sexo, adulterio, sentimiento, contradicciones, cobardía, emoción, tristeza, memoria, melancolía, frustración, rencor, odio, felicidad..., por eso digo que es una novela sobre el ser humano. Muñoz Molina nos lo describe exhaustivamente, hasta que finalmente nos lo deja a solas, aislado del mundo, en silencio, a medio camino entre la vigilia y el sueño, mil páginas después, apenas con un amor recién recobrado, como si quisiese decirnos que eso es, precisa y simplemente, un hombre.

Es una novela excepcional que todo aficionado a la buena literatura debería leer.

LerENvenres (IV): "Solaris", de Stanislaw Lem

2009-12-18T23:25:00.006+01:00

Son lector constante de Ciencia Ficción, pero debo ser mal lector. Non me preocupa, nin nunca me preocupou, a “verdade científica” que poida xacer nos textos. O meu interese é, e sempre foi, a “verdade literaria”, a “marabilla” con que se constrúe o relato: esa que me leva a mundos imprevistos e me pon as neuronas a cen. Si, gústanme os libros que me deixan exhausto a por de facer do meu cranio unha maraca.

Entre eles, Solaris ocupa un posto central. En Solaris, parecíame fascinante que houbese dous soles. Vistes cousa como ela? Pois resulta que é algo ben común, que Don Ramón Aller foi un pioneiro -entre nós- no estudo das estrelas dobres, que o Observatorio de Santiago mantén esa liña de investigación case como unha especialidade e que o profesor Docobo preside, desde o verán, a Comisión 26 (estrelas dobres e múltiples) da Unión Astronómica Internacional. E eu que pensaba que todo fora unha ocorrencia do señor Stanislaw Lem!

Vaia, que remata o Ano da Astronomía, que remata o “noso” ano de Don Ramón e que, unha vez máis, os camiños me levan ao “meu sempre” Solaris. Lembrades a Prometeo?

Prometeo rouboulle o lume aos deuses. Prometeo é o nome da nave que leva a Kris Kelvin a Solaris, o planeta que reclama a atención e a dedicación dos curiosos, os iniciados e os sabios da Terra. Solaris gravita arredor de dous soles, un vermello e outro azul. Esa peculiaridade non abondaría para significar a Solaris entre os millóns e millóns de planetas espallados polo universo. O que converte a Solaris nun planeta senlleiro é o seu Océano, o seu único habitante.

Kelvin desembarca na estación Solaris e -contra todo costume e toda regra de cortesía- ningún dos seus residentes acode a recibilo: Gibarian acaba de se suicidar, Snaut vive nunha cápsula de terror, Sartorius é un anacoreta pechado no seu laboratorio.

Postas así as cousas, Kelvin debe conformarse con dúas únicas compañías: os contraditorios textos sobre a natureza do Océano e a súa muller, morta anos antes.

Trátase, pois, dun mundo de fantasmas de diverso tipo no que o único real é o Océano. A partir de aí, o reto de Kris Kelvin é entender que é ese Océano, un ser que non pode ser equiparado con ningún da Terra, nin pode ser comprendido desde os parámetros da intelixencia e a experiencia humanas. Nin a razón, nin a investigación científica, nin a especulación filosófica son quen de abarcar a realidade do habitante único de Solaris.

M.P.

Hijas e hijos de la violencia de género

2009-12-17T23:51:00.001+01:00

Hemos encontrado en la página de la ONG Save the Children un vídeo en donde se escuchan en primera persona los testimonios de madres y niños víctimas de la violencia de género: una realidad que afecta a 800.000 niños en España, 200.000 de los cuales son hijos de mujeres que han recibido órdenes de protección. Queríamos añadir algún comentario, pero, ante ciertas realidades, da como pudor querer decir algo que, irremediablemente, resulta insuficiente para expresar una valoración de lo que uno se imagina a través de esas voces.

El vídeo es el siguiente:

Máis TrICpalladas…: "Guía de uso da biblioteca"

2009-12-16T19:07:00.002+01:00

Esta foto de Manuel Balea leva acompañándonos varios cursos. É unha declaración de intencións.

Así e todo, debo aceptar que, no fondo, ese obxecto de brillo metálico que altera a paz dos libros prodúceme algo de desasosego. Que lle queredes? Aínda que son varios os compañeiros que me van medicando a tecnofobia, estou resignado a que nunca a vencerei completamente.

Como comentou Carlos na anterior entrada, parece que a páxina web vai por riba. Balea púxose ao mando e ándanos aprendendo e chuzando para que subamos (subir?! Manda truco na Habana! Pero subir a onde, oh!) cousas. O caso é que por causa diso, aquí me tedes “subindo”, e despois de tanto tempo alindando as marelas, e afalándolles, e afincándolle, e tornando delas (estes si que son verbos de xente!), ben o vistes “subinas”.

Pois agora tamén ando tratando de “subir” unha unidade didáctica de formación documental e, malia non o lograr de todo (seica teño “arquivos corruptos”, que xa era o que me faltaba!), algo conseguín.

Non sei se andades por aí (non sei se “arriba” ou “abaixo”... co ben que se está “á beira”!) algún ou algunha dos que me tedes pedido a “Guía de uso da biblioteca” ou a unidadiña didáctica “O título que buscas”, pero se estades, premede e baixarán:

Guía de uso.

"O título que buscas". Fichas.

Cómo es nuestra Biblioteca: planos e imágenes

2009-12-15T22:54:00.000+01:00

Ahora que andamos construyendo una página web del Centro como es debido, y debida a los demás y a nosotros mismos, estamos todos aportando material. La Biblioteca también. En el apartado de espacios y equipamiento, habíamos colocado ya un vídeo hecho con unas pocas imágenes. Pero resulta que el jefe ha aprendido a manejar el Fotos narradas y ha considerado que el producto salido de sus sabias y hábiles manos, un no sé qué de unas transiciones y unos planos..., estaba más logrado que el susodicho vídeo. Como siempre tiene razón, esta vez también la tiene. Así que, al tiempo que colgamos el nuevo vídeo en la página web, lo dejamos aquí, que es una deuda que teníamos con nuestros visitantes, el ofrecerles una imagen de nuestra Biblioteca, esa que tantas reformas ha sufrido, y lo que te rondaré morena..., porque ese es el destino de todo lo que tiene que ver con los libros: mejorar, expandirse, crecer, multiplicarse. Como las personas.

Encontro con... Carlos Ruíz Miguel

2009-12-14T18:46:00.001+01:00

Este mércores, visítanos o catedrático de dereito constitucional, Carlos Ruíz Miguel.

Estará no Salón de Actos, ás 12.

Asiduo traballador en favor dos dereitos humanos e da sensibilización da problemática saharauí, desenvolverá o tema: Dereitos Humanos e autodeterminación: Kosovo, o Sahara...

Na Rede, poderedes atopar varias das súas publicacións. Entre eles a imprescindíbel: Una documentación esencial para conocer el Sahara Occidental. Así como as súas actualizacións.

A exposición está especialmente indicada para o alumnado de Ética e Filosofía do dereito, pero a entrada é libre, trátese ou non de alumnado do centro.

LerENvenres (III; aínda que sexa domingo...): "Merlín e familia"

2009-12-13T13:58:00.002+01:00

Que podes atopar no Merlín? Historias breves e completas pois cada capítulo resolve un caso especial.

Con que personaxes? Co paxe de Merlín que relata en primeira persoa. Co mago Merlín poñendo en práctica os seus poderes. Con amigos, familiares e criados do mago. Con todos os múltiples coñecidos que acoden ao mago con diferentes mandados.

Que ambientes recrea? Hai mestura de aire popular rural con situacións refinadas onde poden intervir forzas do aquén e do alén.

Que me pode engaiolar? A fantasía enorme de Cunqueio. A fina ironía en moitas ocasións. A unión de lendas e mitos populares e cultos. As recreacións históricas . O desenvolvemento sabio das tramas e das liñas argumentais.

Con que é comparable? Con personaxes e situacións que están moi próximos a películas como " O Señor dos Aneis" ou videoxogos de ambiente máxico, gótico, medievalizante...

Que pode aportarme na miña vida de velocidade e inmediatez? Pode levarte a ambientes recreados con especial agarimo por un galego de mediados do século XX. Pode serenar o teu espírito ou alimentalo con contos breves, onde a inspiración e o bo dicir contan moito. Pode reconciliarte co ambiente natural e máxico da Galiza pensada e ensoñada.

V. T.

Todas as Marelas

2009-12-10T19:50:00.000+01:00

Aínda non pasaron nin catro anos desde que apareceu a primeira Marela Tarabela (a orixinal, a impresa) e parecen catro séculos.

A Marela obedecía ao proxecto de transformación dunha biblioteca pasiva a unha biblioteca activa. Nese sentido, cumpriu, para nós, un papel moi importante: serviu para facer visible a Biblioteca ante a comunidade docente e tamén para que nós, o Equipo de Apoio, puideramos ver o noso traballo.

Foron catro anos densos, moi densos, a por de información, formación e ferramentas que fomos descubrindo. Catro anos, catro séculos! Con todo, a Marela segue aí. Os seus obxectivos non son os mesmos que definiramos ao principio, pero segue sendo un soporte que a Biblioteca pon a disposición de quen queira utilizalo. Aí segue sendo, tamén, o símbolo dun cambio que un día quixemos dar.

Comprácenos, pois, poñela a disposición de quen queira. Aquí a está.

E agora, o meu... (Made in Galiza, de Séchu Sende)

2009-12-10T16:31:00.005+01:00

O libro "Made in Galiza" consta dunha serie de relatos breves; en todos eles temos como tema principal a nosa lingua e o uso desta. Podemos ver que se está producindo un desuso do galego, por exemplo hai pais que falan o galego pero pola contra ensínanlles castelán aos seus fillos. A que se debe isto? A ideoloxía das novas xeracións que consideran o galego como unha lingua inferior.

Gustoume moito este libro porque fainos reflexionar sobre a nosa lingua e a súa situación: queremos que nun futuro o galego non exista? ¿Que sexa unha das moitas linguas mortas que existen? Entón, temos que reaccionar e non permitir que isto suceda.

Verónica Ledo Lançao

O meu comentario sobre "Made in Galiza"

2009-12-09T19:24:00.005+01:00

Neste libro o autor case en todos os contos defende a nosa lingua. Desde o meu punto de vista foi un libro fácil de ler, entretido e moi bonito. No fondo, este libro tamén serve para dármonos conta do que a nosa lingua sufriu e segue sufrindo polos prexuízos que existen na xente; por exemplo, no conto no que fala do botellón móstranos o diferente tipo de pensamentos sobre a lingua: por un lado, están os que a defenden como algo seu; por outro, os que pasan do tema e, por último, e como non, os que aínda pensan que o galego é unha lingua inferior ás outras.

Á parte do tema da lingua, o autor fala doutras cousas e xoga co imposible, como no conto dos dous anciáns que falan e no que un lle di ao outro que vén dun país que non existe e a señora lle responde que ela volve á terra que sempre quixo volver. Neste conto tamén fai referencia á morriña por parte da señora.

Gustoume o libro xa que é unha maneira divertida de poder ver a importancia da nosa lingua e, incluso, da nosa paisaxe e grazas a el deime de conta de moitos desprezos que lle facemos á nosa lingua e que, como non, todos deberiamos corrixir.

Mª Teresa Lorenzo Gil

Comentario sobre "Made in Galiza"

2009-12-07T21:37:00.006+01:00

Made in Galiza é un libro de relatos breves no cal o autor, Séchu Sende, trata os problemas da lingua galega con moita retranca e humor, como, por exemplo, no conto "Estudo sociolingüístico sobre a mocidade baixo os efectos da droga", onde clasifica cun toque de humor os adolescentes segundo o seu grao de compromiso coa lingua galega, reflectindo á vez os problemas entre galego e castelán nestas idades.

O autor fainos cavilar e formularnos preguntas, situacións, etc. das que non nos decatamos na vida cotiá; así, no relato "Madrith" sitúanos no suposto de que en España se deixase de falar o castelán, que fose substituído por outro idioma e que estivese mal visto falar a lingua castelán. Con isto trata de presentarnos a situación actual de Galiza facendo que nos choque, cousa que na vida real non nos formulamos.

Tamén nos amosa como o galego é símbolo de identidade de todos os que vivimos nesta terra; así, no conto "Unha imaxe vale máis" ensínanos como a lingua galega, simbolizada no conto co álbum de fotos, vale máis que calquera ben material, xa que a lingua é un vínculo co noso pasado.

Por todo isto, o libro gustoume, xa que se fai ameno de ler debido a súa estrutura en breves relatos e pola súa retranca.

Pablo Zobra

Podedes ver aquí o encontro que mantivemos con Séchu Sende a propósito deste libro.

LerENvenres (II): "A Arrasadeira", de Blanco Amor

2009-12-04T20:10:00.001+01:00

No ano 65, a editorial Galaxia publicou esta pequena escolma de contos onde aparecen mostras de Castelao, Otero Pedrayo, Dieste, Blanco Amor, Fole e Cunqueiro; as ilustracións (portada, dentro e contra) son de Xohán Ledo (a quen, por certo, a editorial homenaxeu vai dous anos como merecía).

Comprou, supoño que sería el, meu pai o libro antes de que eu nacera. Unha vez nacido, aínda pasarían, supoño tamén, como uns dez anos ata que de bico nos pés sobre un taburete habería de descubrir o que agochaban as portas de arriba duns, entón, inmensos armarios-cama de cor vermello.

Había alí un ordenado caos, resto dunha vella mudanza, de moitos libros; case todos de miña nai, que para eso é de ciencias: novelas e máis novelas (vexo agora, diante de min, cousas de Somerset Maugham, Lo que el viento se llevó, Anna Karenina...) e, incluso, libros nunha lingua certamente estraña...

O que lee, lee de todo. E todo foi sendo lido, sen prexuicios de xénero, orixe, condición, tamaño ou lingua. Ler de todo. Cicais só un rapaz pode facer tal cousa.

E alí apareceu de súpeto, a carón de algo de Cunqueiro, Castelao, Curros, Rosalía, este libriño de letra grande e historias interesantes. Castelao (o cicais de antes o aprendín del), falaba dos rezos dunha muller polos afogados no mar; Pedrayo, da custión entre o Bicho e o siñor Estebo dos Inxertes; Dieste contaba un conto de Reis; Fole falaba de lobos, para que vexásemos como traballan os lobos á xente; e Cunqueiro, do reló de arena que Merlín amañou para don Felices. Estaban ben.

Pero ben, ben, ben, estaba o conto de Blanco Amor, "A Arrasadeira". E o estaba porque fixo comigo o que moitos din que fai a literatura: facer vivir outras vidas, secretamente desexadas aínda que racionalmente rexeitadas. Recordo perfectamente o proxectar as personaxes sobre min mesmo e algúns dos meus compañeiros do colexio, e sentir as sensacións de Toniño de Cobas, as súas mesmas ansias de facer o que eles facían, e a frustración de nen sequera poder contar coa sua amizade para, polo menos, chegar a vivir dos seus contos o que eles vivían na realidade. E aínda que nunca cheguei a facer o que Toniño chegou a facer, quedei contento co remate do libro; aí cando un home con carabina, referíndose aos rapaces, di eso de tan bós son uns como os outros. Pensei entón, como penso agora, que se non ía, ou vou, ás arrasadeiras é, sinxelamente, porque non quero. Porque, como diría o outro, that's the question.

C.M.

O encontro con Séchu Sende

2009-11-30T19:20:00.001+01:00

O pasado 19 de novembro, como no seu momento anunciamos, estivo na nosa biblioteca o escritor Séchu Sende para falarnos de Made in Galiza. Pero falou de máis cousas: de tantas, que pensamos que sería bo que o poideses comprobar por vós mesmos. Tendes aquí, xa que logo, dous videos que reflicten o encontro: o primeiro recolle a brillante presentación que fixo Cristina Mosteiro do autor, e o segundo as palabras deste.

Varela Buxán: un centenario, dous filmes, dúas homenaxes e case trinta anos

2009-11-29T14:23:00.001+01:00

Conclúen hoxe, en Cercio, os actos de homenaxe a Varela Buxán, no centenario do seu nacemento. Cercio é o berce do primeiro poeta lalinense, Nun’Eanes de Cercio, e acolle no seu cemiterio os restos do dramaturgo que o impulsou a primeira compañía profesional de teatro galego: A compañía gallega de comedias “Maruja Villanueva”, á que lle correspondeu a honra de estrear “Os vellos non deben de namorarse”, por expreso desexo de Castelao.

A Marela séntese culpable de non lle ter dedicado atención a este centenario e contribuír así ao desleixo co que, salvo raras excepcións, o mundo cultural e literario galego tratou e trata a Varela Buxán desde o seu regreso da Arxentina.

De todos os xeitos, dámosvos noticia de dous documentos moi especiais. Trátase de dous filmes en súper 8 producidos por DEZA, CINE POPULAR GALEGO e que agora poden ser vistos en flocos.tv.

O primeiro, Loita, é unha adaptación do Ferreiro de Santán, en cuxo guión colaborou o propio autor. O seu carácter afeccionado e os seus decididos contidos políticos ilustran, alén doutras consideracións, algunhas claves dos esforzos case anónimos da resistencia cultural durante a Transición

O segundo, Tacholas e Varela Buxán é unha peza miscelánea no que podemos atopar fragmentos dun “filme familiar” que testemuña o reencontro destes dous grandes do escena galega na Arxentina por terras dezás. Nunha segunda parte, podemos ver diversas imaxes da homenaxe tributada a Varela Buxán en Cercio, en 1980.

LerENvenres (I): Alfanhuí.

2009-11-27T19:34:00.001+01:00

Ando coa idea de que o venres é un bo día para visitar as miñas lecturas permanentes. Se a idea vai por riba, Alfanhuí é a adecuada para esta semana “inaugural”.

A primeira razón compartímola todos aqueles que nos alegramos do premio a Don Rafael. A segunda ten que ver coa miña biografía lectora:

Non podo precisar cando naceu a miña fascinación polas palabras, nin cando empecei a coleccionar nelas dun xeito consciente. Pola contra, podo revivir o momento preciso en que me decatei de que non abondaba con coleccionalas, senón que había que ordenalas e poñelas en relación.

Viaxo ata aquel momento: ao tedio dos interminábeis estudos no internado ao que me desterraran, ao tedio que só podía soportar grazas a aquel Senda ao que eu me agarraba como un galo de cataventos se abrazou a un tizón da fragua para non extinguirse definitivamente.

Alí estaban o galo de cataventos máis cruel e o máis vingativo dos nenos. Tratábase do primeiro capítulo de Alfanhuí que lin e relín ata case sabelo de memoria. e que lin e relín mil veces na memoria mentres observaba aos lagartos tecer, na parede da palleira de meus avós, alfabetos raros só compresibles para min. Eran os lagartos, aos que eu non me atrevín a matar, pero nos que adiviñaba as catro colores que me deberían servir para dourar os picaportes, para facer un reloxiño de area, para que miña nai tinguira os “visillos” que non tiñamos, nin eu sabía que podían ser, e, sobre todo, para eu fabricar A TINTA..., unha tinta dun ton sepia como nunca se vira, coa que eu había escribir as aventuras de Alfanhuí esquecidas polo señor Sánchez Ferlosio e que non compartiría con ninguén...

[Sígolle insistindo (levo un cuarto de século niso) aos meus colegas de Lingua Castelá que fagan do Alfanhuí a materia dun trimestre cando menos, porque sigo pensando que ante Alfanhuí non hai nin vampiros, nin nenos magos, nin nenas bruxas, nin zarapalladas mil que se poidan facer valer. Digo]

M. P.

Para vender e cantar

2009-11-26T20:44:00.001+01:00

En liña co programa C@nt@s c@nt@s do ano pasado, tócalle este curso á Literatura de Cordel.

Tomamos o título do libro que Anxo Basterra, de Viravolta, rescatou para nós da súa ben nutrida e especializada biblioteca.

Palabras para vender y cantar: Literatura popular en la Castilla de este siglo, de Luis Díaz Viana, é un libro case fundacional no referido á rehabilitación e dignificación da (por tantos) tan deostada “literatura de cordel”.

Para abrirmos boca podemos ir botando unha ollada a dous sitios imprescindibles: á fundación Joaquín Díaz leváronnos Celsiño e Guti, ao Proxecto Ronsel chegamos da man de Pablo Carpintero.

No primeiro atoparedes unha magnifica colección dixitalizada de “aleluias”. Que extraordinario potencial pedagóxico!

No segundo, Alberto Bouzón pon á nosa disposición a súa colección de pregos de cordel. Utilizamos ese triángulo pra o desencanto dos tesouros?

Contos, cantos, queixo e viño.

2009-11-15T21:25:00.002+01:00

Veu contar Quico Cadaval a Lalín. Contou, fixéronse as doce da noite e, cando eu pensaba que non había mellor xeito de comezar a fin de semana, vai e aparece Guti de Sanabria. Viñera porque quedara aquí con Quico.

A Guti xa o tedes visto neste blog. O caso é que, como a outra vez, tróuxome un agasallo: unha botella de viño, un queixo e un disco (La cultura oral en el parque de Sanabria y sus alrededores). Guti si que sabe! Alimento para o corpo e para o espírito, que diría o outro.

O disco comeza co “Volteo e toque festivo de Campanas” de San Martín de Castañeda (unha gloria para ouvir e para espantar as morriñas deste domingo de inverno!) e remata cunha versión do antiga peza teatral “Los bandidos de Toledo”.
Nesta última, María Álvarez (de Porto de Sanabria) púxome a pel de galiña: Narra parte dos feitos en castelán, xeralmente en romance; e fai resumos, ao tempo que dá explicacións, en galego... toda unha lección de técnicas narrativas e interpretación.

E a que viña todo isto? Vale, podería ser porque vos quero recomendar o disco (que o fago), pero sobre todo é porque coñecín a Guti grazas ás Actividades da Biblioteca. Si, esa que unhas veces nos dá tantos desgustos, pero que outras nos trae amigos dos que nin sequera oiramos falar (e non só libros).

Una recomendación: "Villa Triste", de Patrick Modiano

2009-11-14T20:52:00.000+01:00

Para aquellos lectores que gusten de las novelas donde la descripción anímica y sentimental de los personajes y ambientes pese más que las idas y venidas de la acción, esta es su novela. Si, además, ese lector siente apego por cierta estética sesentera (niños-bien, guapos, de vida bohemia, guateques, relaciones fugaces...), encontrará aquí una horas de lectura muy agradables.

Modiano, excelente escritor francés, expresa a través del narrador-protagonista la turbadora presencia de la memoria cuando se recrea en determinados episodios de la juventud. Entre el reconocerse y no conocerse en ellos, afloran impresiones y sensaciones que se sienten como imperecederas, por más que parezcan triviales. Misterios de la vida, se podría decir, pero también lecciones de la vida: son, quizá, los momentos de una vida en absoluta libertad, como los de los protagonistas de esta novela, los que hacen que nos sintamos realmente vivos.

Pero no son personajes que vivan en un limbo completamente desconectado de la realidad: a lo largo de toda la novela se huele el miedo, precisamente, a esa realidad, aquí la terrible experiencia colonial de Francia en Argelia, resuelta en una espantosa guerra de la que esas vidas parecen querer evadirse.

En definitiva: una sensible, encantadora y sugerente novela.

Patrick Modiano, Villa Triste, Anagrama (Panorama de Narrativas), Barcelona, 2009 (original de 1975).

Cat Stevens canta... ¡¡¡en latín!!... en 1972

2009-11-12T20:40:00.001+01:00

El responsable de la incipiente página web de nuestro centro ha encontrado una estupenda interpretación de Cat Stevens de un texto en latín. No es necesario explicar por qué merece que se le dé publicidad. Para una traducción al español, puede verse este otro vídeo.

La Vía Láctea: retrato

2009-10-30T22:40:00.005+01:00

Axel Mellinger, un profesor de Física de la Universidad Central de Míchigan, ha elaborado un nuevo mapa de nuestra galaxia solo con su cámara de fotos. Podéis navegar con cierto detalle por ahí arriba, si pincháis aquí.

Encontro con Anxo Fariña: xoves, 29 de outubro, ás 11'30 da mañá.

2009-10-26T16:52:00.005+01:00

O escritor e ilustre ilustrador Anxo Fariña estará este xoves no salón de actos do Instituto para falar, sobre todo, cos rapaces de 1º da ESO da súa obra Os Megatoxos, aínda que tamén terá tempo para facer algún que outro debuxo.

Se andades cerca, estades invitados.

Encontro con Séchu Sende: 19 de novembro, xoves, ás 8 da tarde

2009-10-16T20:25:00.008+02:00

Quedounos pendente do ano pasado.

No club de lectura LeAcasa, lemos Made in Galiza. Como non fomos os únicos que tivemos a idea, o bo de Séchu non daba feito e non puido xuntarse connosco o curso anterior. Emprazámolo para o inicio deste e aquí o temos.

Se vos apetece botarlle unha visual á guía de (suxestións de) lectura que preparou a Marela, aquí a tedes.

Tamén podedes descargar algunha anterior (Casas Baratas, de Riveiro Coelho).

Tamén podedes descargar o libro dEfecto 2000: Antoloxía de poetas dos 90, o libro representativo da xeración poética á que pertence (?) Séchu.

Excursión al Parque Nacional da Peneda-Gerês

2009-06-28T19:36:00.004+02:00

Como forma de "premiar" a unos buenos lectores y a unos buenos participantes de algunas actividades de la biblioteca, realizamos el pasado 22 de junio un viaje hasta el Parque Nacional da Peneda-Gerês. De camino, visitamos el Castro de San Cibrao de Las y el Campamento romano Aquis Querquennis. En otras ocasiones hemos recomendado libros, pero ahora queremos recomendaros encarecidamente que intentéis hacer este viaje. Tanto el castro como el campamento están en un deslumbrante estado de conservación, y el entorno natural es absolutamente fascinante. Solo estar allí, constituye en sí mismo una lección de historia, sociedad y naturaleza. En cuanto al Parque Nacional, quizá con algunas de las fotos que podéis ver a continuación podríais llegar a haceros una ligera idea de su extraordinaria belleza. De verdad, merece la pena.

Flautas de hace más de 30000 años

2009-06-24T22:45:00.004+02:00

Tres investigadores vinculados a la Universidad de Tubinga han anunciado en Nature el descubrimiento en las cuevas alemanas de Hohle Fels de decenas de flautas pertenecientes a la cultura auriñaciense (Paleolítico Superior). Como andamos todavía impresionados por la actuación de Pablo Carpintero y por nuestra reciente visita a un castro y un campamento romanos, que muy pronto resumiremos aquí, queríamos compartir con vosotros esta interesantísima noticia relacionada con la historia y la música, que nos habla en definitiva de los orígenes de algo tan esencial en el ser humano como es la creatividad artística.

Si pincháis en la flechita del play podréis escuchar cómo suena una de esas flautas...

La muerte de Ramón María Aller Ulloa en La Vanguardia

2009-06-14T21:52:00.004+02:00

Pues eso, una curiosidad. He aquí cómo reflejó La Vanguardia española la noticia de la muerte de don Ramón Mª Aller Ulloa (fallecido el 28 de marzo de 1966) justo al día siguiente de producirse, lo que denota la enorme relevancia de nuestro científico.

Para leer la noticia, podéis pinchar directamente sobre la imagen adjunta, y para verla en su contexto, pinchad aquí (por lo demás, no dejéis de leer el suelto de la sección "en 2 palabras" dedicado a doña Escolástica...).

Expo-Roma

2009-06-11T23:56:00.006+02:00

O vídeo que a continuación vos amosamos reflicte o resultado do traballo desenvolvido polo alumnado de 1º de ESO dentro do Proxecto Interdisciplinar. Dirixidos pola profesora Elia Rodríguez (quen xa o curso pasado levou un proxecto similar sobre Grecia), os rapaces conseguiron erguer e presentar no vestíbulo do Centro unha réplica das máis importantes aportacións e vestixios da Civilización romana. As imaxes que podedes ver resumen moi ben a interdisciplinariedade do proxecto: plástica, elementos audiovisuais, informática, tecnoloxía, historia, arte, literatura, cine, lingua, etc., todo elo, como sempre, co apoio documental da nosa Biblioteca.

Unha recomendación: "Profundidade de campo" de Yolanda Castaño

2009-06-10T20:20:00.007+02:00

Este XV Premio de Poesía Espiral Maior fai xustiza ao que un espera atoparse cando lle din que vai ler un libro premiado.

A última obra de Yolanda Castaño é un excelente poemario, razón de sobra para ser recomendado, pero pode ser tamén un utilísimo texto para traballar a poesía na clase, razón de máis para ser recomendado aquí. O que fai Yolanda Castaño é poetizar a angustia e o enfado dunha muller a quen o seu corpo, aínda hoxe en día, lle supón un impedimento para poder ser valorada como algo máis que un obxecto ("Cando deixo de ser flor,/molesto.") Pero a reflexión afonda tamén nos estereotipos psicolóxicos da nosa sociedade ("¿se son guapa terei / menos posibilidades de estar sóa?"), e se expresa nunha linguaxe directa e, en moitos momentos, dunha gran profundidade, como ocorre no diálogo central que a voz poética establece con Pinoccio, onde o físico, o exterior, preséntase como unha forza determinista coa que é preciso establecer unha loita sen cuartel para acadar a propia identidade.

Novedades en la biblioteca

2009-06-07T20:24:00.005+02:00

Referencias:

Smoking is bad, ediciones Condé Nast, Madrid, 2007 (una selección de las mejores fotos aparecidas en la revista GQ en las que el acto de fumar es el protagonista; acompañadas de textos ilustrativos -y muy críticos con el hábito en cuestión- de conocidos escritores como Cabrera Infante, Fernando Savater y otros).

Jordi Sierra i Fabra, La cruz del Nilo y El quinto cristal, partes 2 y 3 de su trilogía Las hijas de las tormentas, Edebé, Barcelona, 2008 y 2009 (véase aquí la presentación de la editorial).

Alison Goodman, EÓN. El despertar del ojo del dragón, Viceversa, Barcelona, 2009 (Premio a la mejor novela de fantasía de los Aurealis Awards de 2008).

Stephen R. Lawhead, Arturo y Pendragon, partes 3 y 4 de su Ciclo Pendragon, Timun Mas, 2005 (2ªed.) y 1998 (más aventuras de esta conocida serie de novelas de fantasía y ficción histórica basadas en las leyendas artúricas).

James Kakalios, La física de los superhéroes, Ma Non Troppo (un profesor universitario demuestra, con tan sólo recurrir a las nociones más elementales del álgebra, que con más frecuencia de lo que creemos, los héroes y los villanos de los cómics se comportan de acuerdo con las leyes de la física).

Carlos G. Reigosa, A vida do outro, Xerais, Vigo, 2009 (el más reciente Premio Torrente Ballester de narrativa, sobre la influencia que tuvo en la sociedad española la llegada de la democracia).

Sharon Olds, El padre y Los muertos y los vivos, Bartleby Editores, 2004 y 2006 (poesía en edición bilingüe de una de las más renombradas escritoras estadounidenses de nuestros días).

Xornada dos Clubs de Lectura 2009

2009-06-06T19:28:00.005+02:00

Con una perfecta organización, y con la novedad de que la jornada fue retransmitida en directo a través de Redetic (sería bueno poder acceder ahora a ello en diferido), se celebró este viernes en Santiago, en el Salón de Actos de la EGAP, la segunda Xornada dos Clubs de Lectura.

Cuatro fueron las charlas que se pudieron escuchar:

- en primer lugar, habló Mireia Manresa Potrony (profesora en la UAB); su exposición se centró en la necesidad de concienciarnos de que cualquier plan de lectura debe considerar previamente los hábitos lectores del adolescente para poder construir sobre ello de una forma racional y provechosa. Del interés de sus palabras dio buena cuenta el turno posterior de intervenciones por parte de los presentes, que apuró hasta el último segundo el tiempo disponible. Se hizo notar la preocupación de muchos compañeros por la puesta en marcha de la hora o tiempo de leer, reflejando, una vez más, las enormes diferencias que se pueden encontrar entre los distintos funcionamientos internos de los Centros.

- en segundo lugar, Rosa Aneiros expuso sus experiencias y reflexiones en relación a su participación como escritora invitada en varios clubs de lectura. Personalmente, su intervención me pareció completamente fuera de tono y de contenido: una retahíla de las típicas anécdotas humorísticas que pueden llegar a protagonizar los alumnos, aderezada con reflexiones teóricas sobre el acto de leer de una superficialidad y trivialidad bastante acentuadas.

- ya por la tarde, hablaron en primer lugar cuatro compañeros de sendos centros para exponernos sus experiencias con clubs de lectura. Como siempre que hablan los que saben, fue el tiempo más provechoso de la jornada; además, a diferencia de lo que ha pasado en otras ocasiones, más de uno tuvimos la sensación de que aquello sonaba realmente real. Fue una hora y media de múltiples ideas y sugerencias, con distintos niveles de dificultad, enormemente estimulantes para todos.

- finalmente, Mercedes Caballud y Carmen Carramiñana (por lo demás, excelentes oradoras) nos dejaron a todos con la boca abierta con su narración de sus experiencia en el desarrollo del proyecto "Leer juntos". Un ne rien va plus de los clubs de lectura que deja de manifiesto la enorme potencialidad social y cultural de esa herramienta.

[Carlos Miguez]

Entrevista dixital a Alberto Manguel

2009-06-04T20:47:00.003+02:00

Algun/ha de vós ( tres ou catro, supoño) terá visto algún comentario meu sobre Alberto Manguel (un dos lares protectores, da miña condición de fozabibliotecas). Hoxe sae unha entrevista dixital con el en El País (preme aquí).... e nada, que volo quería dicir e xa volo dixen.

De paso tamén podedes ler (ou reler) o seu artigo "Elogio de la lectura".

[Mario Pereira ]

C@nt@s c@nt@s: Pablo Carpintero

2009-06-01T20:10:00.005+02:00

O próximo 23 rematamos (por este ano) o ciclo C@nt@s c@nt@s cun concerto didáctico dun dos nosos grandes musicólogos: Pablo Carpintero Arias, investigador, intérprete e divulgador, comezou dun xeito autodidacta e xa se converteu nun dos mellores gaiteiros galegos “coma os de antes”.

Este doutor en bioloxía, en paralelo cos seus distintos traballos, dedicou xa máis da metade da súa vida a recuperar a tradición musical e os instrumentos tradicionais do país. Unha das diferenzas máis notable fronte a outros investigadores das tradicións é a súa teima divulgativa. Todo o seu traballo persoal, que son miles de horas pasadas nas estradas do país de aldea en aldea e de informador en informador, vai saíndo pouco a pouco á luz a través das gravacións, concertos didácticos, charlas e publicacións, coa finalidade de dála a coñecer e de preservala. [Moncho Faílde]

Unha recomendación: un libro e un poema de María Xosé Queizán

2009-05-28T21:17:00.006+02:00

O pasado 17 de maio foi un bo día para mercar libros en galego, iso que tanto custa outros días...

Co pensamento sempre a medio camiño entre o placer persoal e a utilidade didáctica, unha simple ollada a Metáfora da metáfora de María Xosé Queizán (en Espiral Maior) deu con el no noso peto. Aínda que con varias dúbidas acerca das súas bondades literarias, unha vez lido resulta evidente a súa utilidade como posible texto introdutorio á poesía.

É, pois, unha recomendación: son poemas breves, sinxelos, pero tamén precisos na expresión e inxeniosos no contido, que xogan coa metáfora e a parodia de tópicos literarios para plantexar que a ficción non só vive na literatura senón tamén na realidade.

Ha muerto Rafael Conte

2009-05-24T14:14:00.006+02:00

Desde hacía unas semanas, había desaparecido de las páginas de Babelia y algunos maliciábamos que algo malo podía estar pasando. Hoy, al llegar a la página de obituarios de El Mundo, nos hemos encontrado con el suyo, y así los peores presagios se han confirmado: Rafael Conte ha muerto.

Junto con Miguel García-Posada, Conte ha venido desempañando, y hablamos solo de los últimos 30 años, un papel esencial en la orientación literaria de muchísimos lectores, tanto desde las páginas del legendario ABC Cultural como desde el suplemento de El País.

Sobre todo y ante todo un gran lector, y de ahí su interés como crítico, sus comentarios han resultado siempre una lectura obligada para los aficionados a la buena literatura por la enorme cantidad de información literaria que ofrecen, pues a muchos le han servido de punto de partida para el conocimiento de autores y libros de calidad. Algo realmente impagable.

El desalentador panorama de la crítica literaria actual en nuestros medios de comunicación, donde cualquiera es crítico y donde uno no sabe muy bien cuál es exactamente el objetivo que tienen los suplementos culturales, permite valorar en su justa medida la labor y la capacidad de Conte, al que muchos lectores echaremos de menos por el gran servicio que siempre nos ha prestado.

Biblioteca, memoria del mundo

2009-05-11T22:27:00.011+02:00

A punto de terminar la lectura de esa inesperada obra maestra que es Austerlitz, de W. G. Sebald, me encontré con el siguiente fragmento:

"En algún momento posterior, dijo Austerlitz, vi una vez, en un documental en blanco y negro sobre la vida interior de la Bibliothèque Nationale, cómo los mensajes neumáticos pasaban rápidamente de las salas de lectura a las estanterías, a lo largo de un sistema nervioso, por decirlo así, y cómo los investigadores, vinculados en su conjunto con el aparato de la biblioteca, formaban un ser muy complejo y en continuo desarrollo, que necesitaba alimentarse de miríadas de palabras para poder producir a su vez otras miríadas de palabras. Creo que esa película, que sólo he visto una vez pero que en mi imaginación se ha vuelto cada vez más fantástica y monstruosa, llevaba el título de Toute la mémoire du monde, y había sido hecha por Alain Resnais." (W. G. Sebald, Austerlitz, Anagrama-Compactos, n350, Barcelona, 2004 -or. 2001, trad. de Miguel Sáenz, pág. 261)

Como habríais hecho vosotros, yo también busqué ese documental de 1956. Aquí está. Ni qué decir tiene, que merece la pena. Sobre todo, viéndolo en paralelo con este otro, que protagonizaba una antigua entrada tarabelesca.

1ºFestival de animación do IES Ramón Mª Aller Ulloa

2009-05-09T20:50:00.034+02:00

O que nesta entrada vos presentamos é unha, cremos, orixinal actividade que nos permitiu dar a coñecer entre o alumnado o mundo das curtametraxes. Ensaiada o curso pasado baixo o nome de Curtas IRMAU'08, desta volta a escrupulosidade coa que foi preparada por Seve e Sebas (a música e a plástica unidas paronomasicamente) deu como resultado un precioso libriño no que se explica o seu sentido e obxecto, e no que se poden atopar varias orientacións técnicas e didácticas.

Open publication - Free publishing - More news

Aínda que aquí mesmo vos deixamos cumprido enlace a ese libriño, para que o poidades consultar e roubar por se vos animades coa experiencia, se tivesemos que precisar o máis salientable deste 1ºFestival de animación do IES Ramón Mª Aller Ulloa é que foi unha oportunidade única para que os rapaces poidesen achegarse, críticamente, ó ámbito da creatividade audiovisual, visionando unha completa mostra de curtas de moi diversa estética e técnica, pero co nexo común da orixinalidade e a calidade artística. Toda unha morea de minutos de imaxe e son que, é ben seguro, a máis dun abriulle as billas da inspiración...

E aquí tendes as ligazóns a case tódalas curtas que formaron parte do noso Festival.

1. Animación 3D

Le foto dello scandalo, Katedra, Bozhestvo, Birthday Boy, Tadeo Jones, Delivery, Sefr Darajeh, Codehunters, Elephants Dreams, Meme le pigeons vont paradis.

2. Animación tradicional/2D

Le jeune fille et les nuages, Bookashkis, Le Corde, La revolution des crabes, The old crocodile, The Danish Poet, Histoire tragique avec fin heureuse, Isabelle au bois dormant, Lapsus, The Pearce Sisters.

3. Técnicas mixtas.

Âme noire, Hasta los huesos, Les oiseaux blancs, les oiseaux noirs, Das Rad, Fast Film, City Paradise, The Misterious Explorations of Jasper Morello, The Tale of How, 1977, Muto.

4. Panorama Galiza.

A Xuagarana, Minotauromaquia, Km. 53, A meiga chuchona, Carne de cañón, O bufón e a infanta, Garto, Leo, historia dun final, O ataque dos kriters asasinos, O pintor de ceos.

5. Pantalla "Cinema Kids".

Top Gum, Hash, Badgered, Piñata, Promesa, Tyger, KJFG nº5, Oktapodi.

Voces desde Auschwitz, y más allá...

2009-04-28T21:42:00.005+02:00

El emocionante descubrimiento de una botella en Auschwitz con palabras (y qué más da qué palabras) escritas por algunos de los que allí sufrieron y murieron, nos ayuda, una vez más, a recordar cierta verdad esencial y cierto poder, también esencial, del lenguaje.

Primo Levi recordaba en Si esto es un hombre (págs. 51-52, edición del Círculo de Lectores/Galaxia Gutenberg) la lección que Steinlauf, un viejo soldado austrohúngaro, le dio a la semana de haber llegado a Auschwitz:

"...precisamente porque el Lager es una gran máquina para convertirnos en animales, nosotros no debemos convertirnos en animales; que aun en este sitio se puede sobrevivir, y por ello se debe querer sobrevivir, para contarlo, para dar testimonio; y que para vivir es importante esforzarse por salvar al menos el esqueleto, la armazón, la forma de la civilización. Que somos esclavos, sin ningún derecho, expuestos a cualquier ataque, abocados a una muerte segura, pero que nos ha quedado una facultad y debemos defenderla con todo nuestro vigor porque es la última: la facultad de negar nuestro consentimiento."

Más de cincuenta años después, ese papel encontrado en el lugar más recóndito imaginable contiene, precisamente, en apenas unas palabras la negación de ese consentimiento por parte de ocho personas.

Y por eso ellas siguen vivas, y con ellas todos los demás.

Y, a propósito de esto, una recomendación. Dentro de la interminable bibliografía sobre el holocausto, y aunque a veces uno tiene la sensación de que ya está todo dicho y todo leído, hace tres años Círculo de Lectores/Galaxia Gutenberg publicó una recopilación de testimonios de supervivientes de la shoah que ofrecía un cúmulo de recuerdos en primera persona cuya autenticidad sigue provocando la inquietante sensación de que es un tema que es y debe ser interminable. La referencia es esta y la portada la que se ve en la foto adjunta.

Guti de Sanabria: cinco cuentos y un romance

2009-04-26T17:31:00.009+02:00

Como anunciábamos el otro día, este viernes estuvo con nosotros José Luis Gutiérrez, Guti, "Guti de Sanabria", gran narrador oral o cuentacuentos que en algo más de una hora consiguió hacer presente una situación comunicativa en la que la pericia del narrador y la colaboración del receptor eran esenciales en el pasado para hacer reales historias que, de otra forma, no serían más que ejemplos para el se non è vero, è ben trovato.

Y aunque no es lo mismo ver a Guti en directo que por televisión, os invitamos a ver seis momentos de su actuación para que os imaginéis la magnífica actividad que es y os animéis a llevarla a vuestro Centro. Son cinco cuentos y un romance. A disfrutar...

[Y antes de que empiece la función, una recomendación; cuando Celsiño, otro afamado contacontos, estuvo con nosotros, nos sugirió la compra de una estupenda recopilación de cuentos tradicionales, de la que ahora queremos daros noticia: se trata de El pájaro que canta el bien y el mal: la vida y los cuentos de Azcaria Prieto (1883-1970). No os la perdáis.]

[Por último: esta entrada tarabelesca va dedicada especialmente al equipo de la Biblioteca del IES As Lagoas de Ourense, por lo que ellos saben y nosotros sabemos. Y ni que decir tiene que cumpliremos con la cadena. Gracias.]

Y gracias a Laura por la grabación.

1. Un romance...

2. Cuento de la mujer del zapatero...

3. Cuento de San Ismael...

4. Cuento de Tomasa...

5. Cuento del muiño...

6. Cuento de la cordeira...

C@nt@s c@nt@s: Guti de Sanabria

2009-04-21T23:00:00.002+02:00

Dentro das actividades de activación de modelos tradicionais, o próximo venres visítanos José Luís Gutiérrez. "Guti de Sanabria" é un dos grandes narradores orais (e algo máis) da Península (e algo máis). Natural de Aliste fai honor ao privilexiado espazo onde se criou e vive; ese espazo entre Galiza, Zamora e Portugal no que as "fronteiras" non conseguen esnaquizar a continuidade e a profundidade cultural e no que, en poucos quilómetros, nos podemos atopar con catro idiomas: portugués trasmontao, castelán zamorano, galego oriental e mirandés.

(Non se espera que a neve nos obrigue a repetir, outra vez, esta entrada...)
preme na imaxe para saber de que vai a cousa...

De cómo observar y registrar lo observado: don Ramón, en acción

2009-04-14T19:13:00.003+02:00

Hace unos meses, pensando en cómo enfocar la celebración del Año Internacional de la Astronomía, decidimos que la mejor excusa sería homenajear a don Ramón Mª Aller Ulloa. Así, pues, fuimos por Lalín a la caza de manuscritos, gafas, aparatos y recuerdos. Victorino Gutiérrez Aller, mucho antes de donar generosamente a nuestro centro sus tesoros allerianos, nos había dejado ya entrar en su casa para husmear entre sus recuerdos. De aquella visita, nos impresionó especialmente la minuciosidad de las observaciones de don Ramón casi a pelo, y el dibujo y la letra casi de caligrafía, que mostraban que su enorme respeto por lo observado se reflejaba hasta en la forma de registrarlo.

Queremos compartir con vosotros uno de esos cuadernos de observaciones. Se trata de una libreta de formato apaisado en la que don Ramón, entre 1917 y 1923, dejó constancia de su solitaria y atenta labor de observación en forma de dibujos y sucintas anotaciones, en las que fechas, horas y datos, se aúnan con una precisa adjetivación para, casi un siglo después, permitirnos imaginar qué era exactamente lo que veía y cómo lo veía.

Pasen y vean...

Open publication - Free publishing - More aller

Podes empezar dúas veces a túa vida, pero non podes empezar dúas veces unha biblioteca

2009-03-16T20:05:00.004+01:00

A música como bálsamo, os libros que se rouban (eu teño un que alguén roubou nun cuartel), o libro que se volve ler (como me gusta redescubrilos!), a biblioteca que desaparece (a min ardéronme dúas: a miña e a do instituto), a importancia das pequenas cousas e as cousas pequenas... Cantas suxestións neste parágrafo de Goran Bregovic, que non me resisto a reproducir (podes ler aquí a entrevista enteira):

“Ao chegar ao hotel déronme un sobre que me deixaran de parte de Sábato. Contiña un libro, Sobre héroes y tumbas, e unha
carta na que me pedía desculpas por non acudir ao concerto. Explicábame que a miña música o salvara en momentos de depresión. O curioso é que cando fixen o servizo militar en Nis, na época comunista, roubei da biblioteca do cuartel un exemplar dese libro. Tíveno na casa de Sarajevo durante anos e perdino. Coa guerra perdino todo, tamén a miña biblioteca. Podes empezar dúas veces a túa vida, pero non podes empezar dúas veces unha biblioteca. Todas as cousas grandes que me pasaron están guiadas por cousas pequenas que se volven grandes, como o libro de Sábato.”

C@nt@s c@nto@s: Unidos polo Flow

2009-03-09T16:33:00.004+01:00

Os obradoiros de Regueifas e os de Contacontos permitíronos acercarnos á construción ou recollida de textos e ás técnicas de cantar e contar, así como a diferentes funcións que desenvolvían ou poden ter dentro da sociedade.

Xaime López, Chispón, coordinador do proxecto “Unidos por el flow”, preséntanos unha singular experiencia desenvolvida durante catro anos en Barcelona. O cantar e o contar, nesta ocasión, van ser empregados (tamén) como vehículos de convivencia e integración entre grupos marxinados e moitas veces empurrados á violencia: moz@s pertencentes a Ñetas e Latin Kings entran en contacto, entre si e coa arte.

Na biblioteca...

Unidos por el flow : Latin Kings y ñetas junto a jóvenes de diferentes barrios de Barcelona unidos para mostrar su realidad --Barcelona :K. Industria Cultural, S.L., 2008. --168 p. : il. cor e n., 1 disco compacto + 1 DVD. ISBN: 978-84-612-7692-9

Unidos por el flow : Latin Kings, ñetas y jóvenes de Barcelona mostrando su realidad --Barcelona :K. Industria Cultural, S.L., 2008. --1 disco CD : + folleto il. cor