Todas as Marelas

Aínda non pasaron nin catro anos desde que apareceu a primeira Marela Tarabela (a orixinal, a impresa)  e parecen catro séculos.

A Marela obedecía ao proxecto de transformación dunha biblioteca pasiva a unha biblioteca activa. Nese sentido, cumpriu, para nós, un papel moi importante: serviu para facer visible a Biblioteca ante a comunidade docente e tamén para que nós, o Equipo de Apoio, puideramos ver o noso traballo.

Foron catro anos densos, moi densos, a por de información, formación e ferramentas que fomos descubrindo. Catro anos, catro séculos! Con todo, a Marela segue aí. Os seus obxectivos non son os mesmos que definiramos ao principio, pero segue sendo un soporte que a Biblioteca pon a disposición de quen queira utilizalo. Aí segue sendo, tamén, o símbolo dun cambio que un día quixemos dar.

Comprácenos, pois, poñela a disposición de quen queira. Aquí a está.

E agora, o meu... (Made in Galiza, de Séchu Sende)

O libro "Made in Galiza" consta dunha serie de relatos breves; en todos eles temos como tema principal a nosa lingua e o uso desta. Podemos ver que se está producindo un desuso do galego, por exemplo hai pais que falan o galego pero pola contra ensínanlle castelán aos seus fillos. A que se debe isto? A ideoloxía das novas xeracións que consideran ao galego como unha lingua inferior.

Gustoume moito este libro porque fainos reflexionar sobre a nosa lingua e a sua situación: ¿queremos que nun futuro o galego non exista? ¿Que sexa unha das moitas linguas mortas que existen?; entón, temos que reaccionar e non permitir que isto suceda.

Verónica Ledo Lançao

O meu comentario sobre "Made in Galiza"

Neste libro o autor case en todos os contos defende a nosa lingua. Desde o meu punto de vista foi un libro fácil de ler, entretido e moi bonito. No fondo, este libro tamén serve para dármonos conta do que a nosa lingua sufriu e segue sufrindo polos prexuízos que existen na xente; por exemplo, no conto no que fala do botellón móstranos o diferente tipo de pensamentos sobre a lingua: por un lado, están os que a defenden como algo seu; por outro, os que pasan do tema e, por último, e como non, os que aínda pensan que o galego é unha lingua inferior ás outras.

Á parte do tema da lingua, o autor fala doutras cousas e xoga co imposible, como no conto dos dous anciáns que falan e no que un lle di ao outro que vén dun país que non existe e a señora lle responde que ela volve á terra que sempre quixo volver. Neste conto tamén fai referencia á morriña por parte da señora.

Gustoume o libro xa que é unha maneira divertida de poder ver a importancia da nosa lingua e, incluso, da nosa paisaxe e grazas a el deime de conta de moitos desprezos que lle facemos á nosa lingua e que, como non, todos deberiamos corrixir.

Mª Teresa Lorenzo Gil

Comentario sobre "Made in Galiza"

Made in Galiza é un libro de relatos breves no cal o autor, Séchu Sende, trata os problemas da lingua galega con moita retranca e humor, como, por exemplo, no conto "Estudo sociolingüístico sobre a mocidade baixo os efectos da droga", onde clasifica cun toque de humor os adolescentes segundo o seu grao de compromiso coa lingua galega, reflectindo á vez os problemas entre galego e castelán nestas idades.

O autor fainos cavilar e formularnos preguntas, situacións, etc. das que non nos decatamos na vida cotiá; así, no relato "Madrith" sitúanos no suposto de que en España se deixase de falar o castelán, que fose substituído por outro idioma e que estivese mal visto falar a lingua castelán. Con isto trata de presentarnos a situación actual de Galiza facendo que nos choque, cousa que na vida real non nos formulamos.

Tamén nos amosa como o galego é símbolo de identidade de todos os que vivimos nesta terra; así, no conto "Unha imaxe vale máis" ensínanos como a lingua galega, simbolizada no conto co álbum de fotos, vale máis que calquera ben material, xa que a lingua é un vínculo co noso pasado.

Por todo isto, o libro gustoume, xa que se fai ameno de ler debido a súa estrutura en breves relatos e pola súa retranca.

Pablo Zobra

Podedes ver aquí o encontro que mantivemos con Séchu Sende a propósito deste libro.

LerENvenres (II): "A Arrasadeira", de Blanco Amor

No ano 65, a editorial Galaxia publicou esta pequena escolma de contos onde aparecen mostras de Castelao, Otero Pedrayo, Dieste, Blanco Amor, Fole e Cunqueiro; as ilustracións (portada, dentro e contra) son de Xohán Ledo (a quen, por certo, a editorial homenaxeu vai dous anos como merecía).

Comprou, supoño que sería el, meu pai o libro antes de que eu nacera. Unha vez nacido, aínda pasarían, supoño tamén, como uns dez anos ata que de bico nos pés sobre un taburete habería de descubrir o que agochaban as portas de arriba duns, entón, inmensos armarios-cama de cor vermello.

Había alí un ordenado caos, resto dunha vella mudanza, de moitos libros; case todos de miña nai, que para eso é de ciencias: novelas e máis novelas (vexo agora, diante de min, cousas de Somerset Maugham, Lo que el viento se llevó, Anna Karenina...) e, incluso, libros nunha lingua certamente estraña...

O que lee, lee de todo. E todo foi sendo lido, sen prexuicios de xénero, orixe, condición, tamaño ou lingua. Ler de todo. Cicais só un rapaz pode facer tal cousa.

E alí apareceu de súpeto, a carón de algo de Cunqueiro, Castelao, Curros, Rosalía, este libriño de letra grande e historias interesantes. Castelao (o cicais de antes o aprendín del), falaba dos rezos dunha muller polos afogados no mar; Pedrayo, da custión entre o Bicho e o siñor Estebo dos Inxertes; Dieste contaba un conto de Reis; Fole falaba de lobos, para que vexásemos como traballan os lobos á xente; e Cunqueiro, do reló de arena que Merlín amañou para don Felices. Estaban ben.

Pero ben, ben, ben, estaba o conto de Blanco Amor, "A Arrasadeira". E o estaba porque fixo comigo o que moitos din que fai a literatura: facer vivir outras vidas, secretamente desexadas aínda que racionalmente rexeitadas. Recordo perfectamente o proxectar as personaxes sobre min mesmo e algúns dos meus compañeiros do colexio, e sentir as sensacións de Toniño de Cobas, as súas mesmas ansias de facer o que eles facían, e a frustración de nen sequera poder contar coa sua amizade para, polo menos, chegar a vivir dos seus contos o que eles vivían na realidade. E aínda que nunca cheguei a facer o que Toniño chegou a facer, quedei contento co remate do libro; aí cando un home con carabina, referíndose aos rapaces, di eso de tan bós son uns como os outros. Pensei entón, como penso agora, que se non ía, ou vou, ás arrasadeiras é, sinxelamente, porque non quero. Porque, como diría o outro, that's the question.

C.M.

O encontro con Séchu Sende

O pasado 19 de novembro, como no seu momento anunciamos, estivo na nosa biblioteca o escritor Séchu Sende para falarnos de Made in Galiza. Pero falou de máis cousas: de tantas, que pensamos que sería bo que o poideses comprobar por vós mesmos. Tendes aquí, xa que logo, dous videos que reflicten o encontro: o primeiro recolle a brillante presentación que fixo Cristina Mosteiro do autor, e o segundo as palabras deste.

Varela Buxán: un centenario, dous filmes, dúas homenaxes e case trinta anos

Conclúen hoxe, en Cercio, os actos de homenaxe a Varela Buxán, no centenario do seu nacemento. Cercio é o berce do primeiro poeta lalinense, Nun’Eanes de Cercio, e acolle no seu cemiterio os restos do dramaturgo que o impulsou a primeira compañía profesional de teatro galego: A compañía gallega de comedias “Maruja Villanueva”, á que lle correspondeu a honra de estrear “Os vellos non deben de namorarse”, por expreso desexo de Castelao.

A Marela séntese culpable de non lle ter dedicado atención a este centenario e contribuír así ao desleixo co que, salvo raras excepcións, o mundo cultural e literario galego tratou e trata a Varela Buxán desde o seu regreso da Arxentina.

De todos os xeitos, dámosvos noticia de dous documentos moi especiais. Trátase de dous filmes en súper 8 producidos por DEZA, CINE POPULAR GALEGO e que agora poden ser vistos en flocos.tv.

O primeiro, Loita, é unha adaptación do Ferreiro de Santán, en cuxo guión colaborou o propio autor. O seu carácter afeccionado e os seus decididos contidos políticos ilustran, alén doutras consideracións, algunhas claves dos esforzos case anónimos da resistencia cultural durante a Transición

O segundo, Tacholas e Varela Buxán é unha peza miscelánea no que podemos atopar fragmentos dun “filme familiar” que testemuña o reencontro destes dous grandes do escena galega na Arxentina por terras dezás. Nunha segunda parte, podemos ver diversas imaxes da homenaxe tributada a Varela Buxán en Cercio,  en 1980.

LerENvenres (I): Alfanhuí.

Ando coa idea de que o venres é un bo día para visitar as miñas lecturas permanentes. Se a idea vai por riba, Alfanhuí é a adecuada para esta semana “inaugural”. 

A primeira razón compartímola todos aqueles que nos alegramos do premio a Don Rafael. A segunda ten que ver coa miña biografía lectora:

Non podo precisar cando naceu a miña fascinación polas palabras, nin cando empecei a coleccionar nelas dun xeito consciente. Pola contra, podo revivir o momento preciso en que me decatei de que non abondaba con coleccionalas, senón que había que ordenalas e poñelas en relación.

Viaxo ata aquel momento: ao tedio dos interminábeis estudos no internado ao que me desterraran, ao tedio que só podía soportar grazas a aquel Senda  ao que eu me agarraba como un galo de cataventos se abrazou a un tizón da fragua para non extinguirse definitivamente.

Alí estaban o galo de cataventos máis cruel e o máis vingativo dos nenos. Tratábase do primeiro capítulo de Alfanhuí que lin e relín ata case sabelo de memoria. e que lin e relín mil veces na memoria mentres observaba aos lagartos tecer, na parede da palleira de meus avós, alfabetos raros só compresibles para min. Eran os lagartos, aos que eu non me atrevín a matar, pero nos que adiviñaba as catro colores que me deberían servir para dourar os picaportes, para facer un reloxiño de area, para que miña nai tinguira os “visillos”  que non tiñamos, nin eu sabía que podían ser,  e, sobre todo, para eu fabricar A TINTA..., unha tinta dun ton sepia como nunca se vira, coa que eu había escribir as aventuras de Alfanhuí esquecidas polo señor Sánchez Ferlosio e que non compartiría con ninguén...

[Sígolle insistindo (levo un cuarto de século niso) aos meus colegas de Lingua Castelá que fagan do Alfanhuí a materia dun trimestre cando menos, porque sigo pensando que ante Alfanhuí non hai nin vampiros, nin nenos magos, nin nenas bruxas, nin zarapalladas mil que se poidan facer valer. Digo]

M. P.

Para vender e cantar

En liña co programa C@nt@s c@nt@s do ano pasado, tócalle este curso á Literatura de Cordel.

Tomamos o título do libro que Anxo Basterra, de Viravolta, rescatou para nós da súa ben nutrida e especializada biblioteca.

Palabras para vender y cantar: Literatura popular en la Castilla de este siglo, de Luis Díaz Viana, é un libro case fundacional no referido á rehabilitación e dignificación da (por tantos) tan deostada “literatura de cordel”.

Para abrirmos boca podemos ir botando unha ollada a dous sitios imprescindibles: á fundación Joaquín Díaz leváronnos Celsiño e Guti, ao Proxecto Ronsel chegamos da man de Pablo Carpintero.

No primeiro atoparedes unha magnifica colección dixitalizada de “aleluias”. Que extraordinario potencial pedagóxico!

No segundo, Alberto Bouzón pon á nosa disposición a súa colección de pregos de cordel. Utilizamos ese triángulo pra o desencanto dos tesouros?

Contos, cantos, queixo e viño.

Veu contar Quico Cadaval a Lalín. Contou, fixéronse as doce da noite e, cando eu pensaba que non había mellor xeito de comezar a fin de semana, vai e aparece Guti de Sanabria. Viñera porque quedara aquí con Quico.

A Guti xa o tedes visto neste blog. O caso é que, como a outra vez, tróuxome un agasallo: unha botella de viño, un queixo e un disco (La cultura oral en el parque de Sanabria y sus alrededores). Guti si que sabe! Alimento para o corpo e para o espírito, que diría o outro.

O disco comeza co “Volteo e toque festivo de Campanas” de San Martín de Castañeda (unha gloria para ouvir e para espantar as morriñas deste domingo de inverno!) e remata cunha versión do antiga peza teatral “Los bandidos de Toledo”.
Nesta última, María Álvarez (de Porto de Sanabria) púxome a pel de galiña: Narra parte dos feitos en castelán, xeralmente en romance; e fai resumos, ao tempo que dá explicacións, en galego... toda unha lección de técnicas narrativas e interpretación.

E a que viña todo isto? Vale, podería ser porque vos quero recomendar o disco (que o fago), pero sobre todo é porque coñecín a Guti grazas ás Actividades da Biblioteca. Si, esa que unhas veces nos dá tantos desgustos, pero que outras nos trae amigos dos que nin sequera oiramos falar (e non só libros).