Materia, Premio Nacional de poesía 2023

"Legados, relacións e ata proxeccións familiares: velaí a materia da que estamos feitas. Tanto na súa líquida versión capaz de humectar as raíces antepasadas, coma na solidez do que hoxe nos conforma mesmo se só asoma unha parte, ata a volatilidade gasosa dun futurible familiar. Dende a memoria histórica aos clarescuros da renuncia á maternidade se tratan nesta poderosa proposta poética de Yolanda Castaño na que cada estado da materia se expresa nun propio ton". Así se nos presenta esta obra desde a Editorial Xerais, un poemario de YOLANDA CASTAÑO que xa fora recoñecido co Premio da Crítica 2022.

Se queredes escoitar algún dos poemas podedes acceder ao audiolibro, e para coñecer a súa obra nada mellor que pasarvos pola Biblioteca Mario Pereira e levar en préstamo algún dos exemplares das obras que forman parte do noso fondo.

A seguir, imaxes dalgúns dos nosos exemplares e unha fotografía da autora (Facebook Yolanda Castaño)

 

                                       

Itinerario da Memoria Histórica de Lalín. República e Franquismo : O libro

 

A actividade Itinerario da Memoria histórica de Lalín da República e Franquismo, promovida pola profesora de Historia Alba Payo, realizouse por primeira vez no curso 2020-21, retomando a mesma os pasados 30 de maio e 1 de xuño, e tendo como destinatario de novo o alumnado de 4º da ESO.

Da actividade xa dera conta a prensa en papel (La Voz de Galicia e Faro de Vigo) e a dixital (Dzdixital) no seu momento.

Así mesmo, no blog da biblioteca A Marela Tarabela informamos da devandita actividade desenvolvida no curso 2020-21 e xaora que a desenvolvida neste curso 2022-23.

Mais ficaba a edición do libro que sintetizase o desenvolvemento da mesma, tarefa que levamos a cabo nesta ocasión, e que agora presentamos, tanto en papel como en formato dixital.

A seguir o libro dixital:

 

 

Roteiro polo Lalín da República e o Franquismo

Os rapaces e as rapazas de 4º da ESO están a piques de rematar os seus estudos obrigatorios, e algún e algunha deixarán o mundo académico para integrarse, de teren sorte, no laboral. As súas profesoras de Historia, Marta Otero e Alba Payo, pensaron que non debían acabar a súa formación obrigatoria sen coñeceren a historia das rúas polas que transitan, e tiveron a ben guialos pola zona urbana de Lalín para impartirlles unha clase de Historia diferente, fóra das aulas, mais na súa contorna, nos espazos que percorren día a día. 

A seguir, a crónica de Alba Payo e unhas imaxes de Marta Otero:

"O alumnado de 4º da ESO fixo unha saída pola nosa vila para coñecer os lugares da memoria histórica do Lalín da República e do Franquismo. Deste modo, descubriu o antigo rueiro da ditadura, comezando pola rúa que leva o nome do alcalde republicano executado, Manuel Ferreiro Panadeiro, ou o porqué do nome do CEIP Xesús Golmar, mestre inhabilitado para o ensino. 

Tamén puido comprobar os vestixios da ditadura, cos símbolos de Falanxe, que aínda se poden ver na fonte de Lalín de Arriba e na varanda de pedra do Parque de Loriga.  

Desde alí, continuou polo Hospitalillo que funcionou como cárcere co golpe de estado, e o lugar onde estaba a Brigadilla que perseguía o maquis e torturaba prisioneiros políticos. 

Finalmente, chegou ata o edificio que foi a Casa da República e visitou as Casas Baratas, vivendas de promoción oficial do réxime."

 Na Praza de Calvo Sotelo, hoxe Praza da Torre (popularmente Praza das Pipas)

Na estatua de Joaquín Loriga

No IES Laxeiro, antes Hospitalillo (habilitado como cárcere no Golpe de Estado e Guerra civil), logo Colexio Sagrado Corazón, Instituto Laboral e de Bacharelato Aller Ulloa

No Museo Ramón Mª Aller Ulloa

 

Nas casas baratas Leopoldo Sanmartín en Rosalía de Castro e Emilia Pardo Bazán

Detrás do Pontillón e da casa que ocupa o lugar no que estaba o Cuartelillo da Brigadilla da garda civil

Na contorna do CEIP Xesús Golmar, último alcalde republicano de Lalín e mestre represaliado

 

Lalín : recuperando a memoria histórica local

Nesta nosa teima por recuperar vellos documentos da historia local e aproveitando que o tempo de verán é propicio para o rebusque e a organización de vellos papeis que se van acumulando co paso do tempo, batemos cun dos boletíns da CAL : Follas de Cal, nº 2. 

Corría o ano 1988 e a política municipal fervía coa activa participación de xente nova. Aínda estabamos nos albores da democracia. 

A seguir, para nostálxicos e estudosos da historia local este incisivo número 2 de Follas de CAL .

O preludio:

As elección municipais tiveran lugar o ano anterior, concretamente o 10 de xuño, e de resultas formouse unha corporación integrada por 20 homes e só unha muller, o que dá conta da verdadeira dimensión da cativa presenza da muller na vida política. É máis, se desbotamos a candidatura do PTG-UC, composta por xente allea ao concello de Lalín, a porcentaxe de mulleres presentes nas candidaturas municipais só acada o 13,56%. 

A seguir unha pequena mostra gráfica das candidaturas, a color e en branco e negro. A maioría das persoas candidatas xa están identificadas, e as que non, a ver se sodes quen de recoñecelas.

 

 

 

 

 

 E os resultados:

https://www.datoselecciones.com/elecciones-municipales-1987

 

Itinerario da Memoria histórica de Lalín : 2ª saída

Pola mañá o alumnado de 4º da ESO B fixo o programado percorrido polo Itinerario da memoria histórica de Lalín da man da profesora Alba Payo. E ao igual que a saída anterior, o alumnado foi coñecendo cada detalle histórico das diferentes etapas do itinerario, comentando algunhas lembranzas de feitos recentes relacionados coa memoria histórica lalinense. 

A seguir a reportaxe fotográfica da actividade. As fotos son da profesora reporteira Marta Otero. Unha proposta, trata de situar cada foto no espazo memorialista concreto:

 

Posando os de 4º B coa profesora logo da experiencia

Tamén podedes ler a información sobre a actividade que recolleron nas súas páxinas locais Faro de Vigo e La Voz de Galicia.

Itinerario da Memoria histórica de Lalín : 1ª saída

O alumnado de 4º da ESO C realizou a primeira das dúas saídas programadas arredor do Itinerario da memoria histórica de Lalín so a coordinación da profesora Alba Payo que lles foi explicando canda unha das etapas memorialistas. E para abrir boca aí vai un mangado de fotos da profesora e reporteira Lara Rodríguez. Tamén podedes ver a nova en DZ Dixital.

No CEIP Xesús Golmar (último alcalde republicano e mestre represaliado)

Na rúa Alcalde Ferreiro (alcalde republicano fusilado)

Baixando pola que foi Calle José Antonio

Na parte lateral da Igrexa onde estaba a Placa homenaxe aos "Caídos por Dios y por España"

Na rúa Luis González Taboada (último alcalde franquista)

Ante o Hospitalillo (hoxe IES Laxeiro), habilitado como cárcere durante o Golpe de Estada e GC

Na rúa E. Vidal Abascal (presidente que foi do PG entre 1935-1936

Diante da que foi Casa da República na Avda. Buenos Aires

Nas Casas baratas Leopoldo Sanmartín en Rosalía de Castro e Pardo Bazán

Na que foi rúa General Franco, diante da casa onde estaba a placa de mármore alusiva

Na antano Praza de Calvo Sotelo, hoxe Praza da Torre (popularmente Praza das Pipas)

No Monumento a J. Loriga que acollía unha alegoría da República

Nas Casas baratas do Barrio de Abaixo

Diante da antiga Casa do Concello, hoxe Biblioteca Municipal BVJ

Nas proximidades do antigo Cuartelillo da garda civil no Pontillón

Diante do Museo Ramón MªAller Ulloa, o da famosa foto do SEG

Posando no centro o grupo de 4º ESO C ao regreso

E mañá máis.

Itinerario da Memoria histórica de Lalín

Os vindeiros 19 e 20 de maio, o alumnado de 4º da ESO B e C participará na actividade "Itinerario da Memoria histórica de Lalín", percorrido memorialista organizado e coordinado pola profesora Alba Payo, quen describe o obxectivo da actividade da seguinte maneira: 

"Os ecos do pasado non só están nos libros de texto. Se apartamos a vista do móbil, descubriremos o devir da historia moi preto de cada un de nós. Atrás queda a Guerra Civil e unha Ditadura da que non queremos dar conta, en demasiadas ocasións, por incómoda. Mais a historia está aí para molestarnos, advertirnos e ensinarnos. 

Nesta viaxe imos espertar a memoria de Lalín a través do nomenclátor das rúas, a simboloxía falanxista e os cambios funcionais de certos edificios con fortes connotacións históricas ou o seu derrubamento especulativo. Este itinerario pretende evitar a desmemoria do próximo e ser unha homenaxe ás vítimas da Guerra Civil e da Ditadura".

 

A seguir o rueiro memorialista:

E ao abeiro do Itinerario memorialista lembramos a activade O home do saco desenvolvida a raíz da lectura de Erros e tánatos de Gonzalo Navaza, que nos mostra “Unha viaxe por Lalín a través do tempo”